شناسایی موانع و پیشران‌های استفاده از فناوری بلاک‌چین در هوشمندسازی حکمرانی شهر تهران

نویسندگان

1 دانشیار گروه خط‌مشی و اداره امور عمومی، دانشکده مدیریت دولتی و علوم سازمانی، دانشکدگان مدیریت، دانشگاه تهران، تهران، ایران.

2 کارشناسی ارشد مدیریت امور شهری، گروه خط‌مشی و اداره امور عمومی، دانشکده مدیریت دولتی و علوم سازمانی، دانشکدگان مدیریت، دانشگاه تهران، تهران، ایران.

doi
10.22034/jipas.2025.401660.1609
چکیده

تحولات فناوری در عصر حاضر ناکارآمدی مدل‌های سنتی حکمرانی را آشکار و نیاز به فناوری‌های نوظهور برای ارتقای ساختارهای حکمرانی را برجسته کرده است. جوامع امروزی در جستجوی بهره‌وری بیشتر، شفافیت و تقویت اعتماد عمومی هستند، که این امر دولت‌ها را ملزم به استفاده از ابزارهای فناورانه کرده است. فناوری بلاک‌چین، به‌دلیل ویژگی‌هایی همچون تغییرناپذیری، شفافیت و امنیت داده‌ها، ظرفیت بالایی برای نقش‌آفرینی در حکمرانی شهری دارد و در سال‌های اخیر نیز از آن در مدیریت داده‌های شهروندی در دنیا استفاده شده است. این پژوهش با هدف شناسایی و اولویت‌بندی پیشران‌ها و موانع استفاده از فناوری بلاک‌چین در راستای هوشمندسازی حکمرانی شهری تهران انجام شده است. پس از احصای فهرستی اولیه حاصل از مطالعات اسنادی متون مرتبط و اعتباریابی آن توسط خبرگان پژوهش، از چارچوب تحلیل عملکرد-اهمیت (IPA) برای ارزیابی اولویت‌بندی آن‌ها براساس نظر خبرگان و به‌منظور تمرکز بر مهم‌ترین پیشران‌ها و موانع استفاده شده است. همچنین در نهایت نیز از گروه کانونی متشکل از خبرگان حوزه مدیریت شهری به منظور نهایی‌سازی یافته‌های پژوهش و راهکارهای پیشنهادی پژوهش بهره گرفته شده است. نتایج پژوهش نشان می‌دهد که موانع اصلی شامل محدودیت‌های سیاسی، فنی، اقتصادی، فرهنگی و حقوقی هستند. نبود قوانین مشخص، کمبود زیرساخت‌های فنی و هزینه‌های چشم‌گیر اولیه از جمله موانع کلیدی‌ هستند. از منظر فرهنگی نیز، مقاومت در پذیرش فناوری‌های جدید و ابهامات قانونی از چالش‌های اصلی به شمار می‌آیند. در مقابل، پیشران‌های استفاده از بلاک‌چین شامل افزایش شفافیت، کاهش هزینه‌ها، تقویت اعتماد عمومی، کاهش فساد و تسهیل ارتباطات میان‌سازمانی هستند. پیشنهادهای پژوهش شامل تدوین قوانین شفاف، سرمایه‌گذاری در زیرساخت‌های فناوری، ارائه تسهیلات مالی و برگزاری دوره‌های آموزشی است. این اقدامات می‌توانند به رفع موانع و بهره‌گیری از پیشران‌ها برای تحقق حکمرانی هوشمند در شهر تهران منجر شوند.