فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

در زنجیره تأمین محصولات کشاورزی، به دلیل ویژگی‌های فسادپذیری بالا و ضایعات قابل توجه، دست‌یابی هم‌زمان به سودآوری، حفظ تازگی محصولات و کاهش ضایعات از چالش‌های اصلی به‌شمار می‌روند. این پژوهش با هدف ارتقای پایداری چنین زنجیره‌ای، یک مدل بهینه‌سازی چندهدفه ارائه می‌دهد که به‌طور هم‌زمان سه هدف حداکثرسازی سود، کاهش ضایعات و افزایش تازگی محصولات را دنبال می‌کند. برای حل این مدل، از رویکرد برنامه‌ریزی لکزیکوگرافیک و روش محدودیت اپسیلون استفاده شده است تا امکان اولویت‌بندی اهداف و تحلیل جامع جبهه‌های کارای چندهدفه فراهم شود. مدل پیشنهادی با استفاده از داده‌های میدانی از یک مزرعه در استان خراسان رضوی به‌عنوان نماینده تولیدکنندگان محصولات فسادپذیر که شامل محصولات گوجه‌فرنگی، خیار، بادمجان، کاهو و گل‌کلم می‌باشد، انتخاب شدند و سناریوهای مختلف تأمین مالی، ابعاد اقتصادی، زیست‌ محیطی و کیفیتی زنجیره تأمین را به‌صورت تلفیقی تحلیل می‌کند. نتایج نشان می‌دهد که طراحی و به‌کارگیری برنامه‌های تأمین مالی هدف‌مند می‌تواند در بهبود این اهداف و کاهش پیامدهای زیست‌محیطی ناشی از ضایعات و ناکارآمدی زنجیره مؤثر باشد. هم‌چنین تحلیل حساسیت برای قیمت فروش گوجه‌فرنگی مورد بررسی قرار گرفت و تأثیر تغییرات قیمت بر سودآوری، ضایعات و تازگی محصولات بررسی شد و نشان داد که قیمت فروش گوجه‌فرنگی تأثیر قابل‌توجهی بر سود زنجیره تأمین دارد و بهبود قیمت می‌تواند به افزایش سود کمک کند، اما در عین‌حال ممکن است منجر به افزایش ضایعات نیز شود. بنابراین، به مدیران زنجیره تأمین توصیه می‌شود که برای بهینه‌سازی این زنجیره، به‌ویژه در شرایط نوسانات قیمت، استراتژی‌های متوازنی را برای مدیریت ضایعات و حفظ تازگی محصولات پیاده‌سازی کنند.