سازمان همکاری شانگهای و دیپلماسی اقتصادی ایران در آسیای مرکزی؛ تبیینی از منظر ظرفیتها و چالشها
نویسندگان
1 استادیار روابط بینالملل، دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه شیراز (نویسنده مسئول)؛
2 دانشآموخته مطالعات منطقهای، دانشگاه شیراز؛
3 دانشآموخته مطالعات منطقهای، دانشگاه شیراز؛
doi
10.22034/mr.2022.4919.4750چکیده
تعمیق روزافزون آثار ناشی از جهانی شدن سبب شده تا کشورها کسب دستاوردهای اقتصادی را از رهگذر نگاه منطقهگرایانه و ظرفیتهای ناشی از آن دنبال کنند. اهمیت اقتصادی منطقه آسیای مرکزی همچون نفت و گاز، خطوط لوله، کالاها و بازار مصرفی و صنایع مونتاژ و تأثیرگذاری سازمان همکاری شانگهای بر روندهای این منطقه سبب شده تا دیپلماسی اقتصادی ایران ناگزیر از توجه به آن باشد. پژوهش حاضر با طرح این پرسش که دیپلماسی اقتصادی ایران در آسیای مرکزی از رهگذر سازمان همکاری شانگهای با چه ظرفیتها و چالشهایی مواجه است؟ با اتکا به روش توصیفی - تبیینی معتقد است که سازمان همکاری شانگهای فراتر از یک سازمان میتواند نقش مهمی در دیپلماسی اقتصادی ایران در منطقه آسیای مرکزی داشته باشد و این امر در گرو شناخت ظرفیتها و تقویت آنها و واکاوی چالشها و کاهش آثار آنهاست. یافتههای پژوهش حاضر نشان میدهد که ظرفیتهایی همچون فراگیری سازمان از حیث اعضا در منطقه، عملکرد سازمان در راستای تحقق سیاست نگاه به شرق ایران و تعریف ساختارهای نوین مبتنیبر همکاری اقتصادی در سازمان میتواند به اهداف دیپلماسی اقتصادی ایران کمک کند. در مقابل، محورهایی مانند رویکردهای امنیتی حاکم بر سازمان و ساختار غیراقتصادی، مداخلات قدرتهای فرامنطقهای و تأثیر آن بر محدودسازی کنشهای غیرامنیتی سازمان و در نهایت رویکرد توأم با تردید برخی اعضا نسبت به رفتارهای بینالمللی ایران مهمترین چالشهای فراروی دیپلماسی اقتصادی ایران در مسیر این نهاد است.