فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

صنایع فلزکاری یکی از شاخص‌ترین نمودهای پیچیدگی فناورانه، سازمان تولید و تخصص‌گرایی اجتماعی در جوامع عصر مفرغ به‌شمار می‌آید. منطقه سیستان، به‌ویژه محوطه شاخص شهر سوخته، با ارائه شواهد متنوعی از تولید، مصرف و بازیافت اشیای فلزی، جایگاهی مهم در شبکه‌های فرهنگی و اقتصادی شرق فلات ایران در هزاره سوم پیش از میلاد داشته است. هدف این پژوهش بررسی نظام فلزکاری سیستان با تمرکز بر مواد خام، فناوری‌های ذوب و آلیاژسازی، روش‌های ساخت، گونه‌شناسی مصنوعات فلزی و سازمان تولید است.روش پژوهش مبتنی بر تحلیل داده‌های باستان‌شناختی حاصل از کاوش‌ها و بررسی‌های میدانی، مطالعات باستان‌سنجی، تحلیل گونه‌شناختی اشیای فلزی و تطبیق آن‌ها با شواهد مناطق هم‌جوار است. نتایج نشان می‌دهد که فلزکاران سیستان، با اتکا به شبکه‌های مبادلاتی گسترده به مواد خام دسترسی داشته و به تولید آلیاژهای پیشرفته‌ای چون مفرغ قلع‌دار و مفرغ آرسنیکی دست یافته‌اند. شواهد مربوط به کوره‌های ذوب کوچک، سرباره‌ها، بوته‌های آهنگری و تمرکز فضایی فعالیت‌های فلزکاری، حاکی از وجود کارگاه‌های تخصصی و تفکیک فضاهای تولیدی از فضاهای مسکونی است. تنوع بالای مصنوعات فلزی، شامل ابزارهای جنگی، ادوات کشاورزی، اشیای تزئینی، آیینی و نمادین، نشان‌دهنده مهارت فنی بالا و شکل‌گیری تخصص‌گرایی حرفه‌ای در جامعه سیستانی است. صنایع فلزکاری سیستان نه‌تنها بیانگر دانش تجربی و فناوری پیشرفته عصر مفرغ است، بلکه نقش بنیادینی در تکوین ساختارهای اجتماعی، اقتصادی و جایگاه راهبردی این منطقه در شبکه‌های فرهنگی و تجاری شرق فلات ایران ایفا کرده است. بررسی این موضوع، درک و شناخت ما را از صنایع فلزی سیستان در عصر مفرغ به میزان قابل توجهی افزایش می‌دهد.