فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

آینده‏پژوهی، دانش راهبردی و مهارت کلیدی برای کشف، تحلیل، طراحی و تحقق آینده است. در مقام عمل، بعضی از سازمان‏ها آینده‏پژوهی را به شکل پروژه یا اقدام مقطعی انجام داده و بعضی آن را به صورت فرایندی مستمر تعریف و اجرا می‏کنند. اما برخی از صاحبنظران معتقدند آینده‏پژوهی فراتر از اقدامات و فرایندها، پدیده‏ای پیچیده مبتنی بر باورها و رفتارهای نهادینه شده در متن و درون اعضای سازمان است که آن را فرهنگ آینده‏پژوهی می‏نامیم. مطالعات فرهنگی درخصوص آینده‏پژوهی، موضوع جدیدی است. فرهنگ آینده‏پژوهی بیانگر تمایل و عزم جدی سازمان برای حرکت فعال به سوی آینده بوده، مستلزم مولفه‏هایی نظیر: دیدگاه بلندمدت، ریسک‏پذیری، هشیاری نسبت به تغییرات، گرایش به نوآوری، است. بر همین اساس، ارزیابی فرهنگ آینده‏پژوهی می‏توان نشان دهد خصوصیات و مولفه‏‌های کلیدی آینده‏‌پژوهی تا چه حد در سازمان ساری و جاری است. این پژوهش با مطالعه نظام‏مند، به بررسی تجارب، استخراج الگوها و معیارهای مربوط پرداخته، و چهارگونه فرهنگ آینده‌‏پژوهی «آینده‏ساز پیشتاز، آینده‏‏محور دستوری، آینده‏جوی خلاق، و آینده‏گرای سنتی» را شناسایی کرد. سپس به کمک بررسی میدانی به شیوه نظرسنجی از 59 نفر از مدیران و کارشناسان ذی‏ربط ، به بررسی فرهنگ آینده‏پژوهی در سازمان‏های دفاعی پرداخته است. نتایج می‏دهد فرهنگ آینده‏پژوهی پایین‏تر از حد متوسط بوده و غالباً با مشخصات فرهنگ آینده‏گرای سنتی انطباق دارد.‏ بر اساس یافته‏های پژوهش انگاره‏ها و مولفه‏هایی همچون «ترجیح نقد به نسیه» ، «عدم تمایل به تغییر»، «مطیع و فرمانبردار بودن» و «تاکید بر نظم و انسجام» دارای بالاترین رتبه در فرهنگ آینده‏پژوهی سازمان‏های دفاعی برخوردارند.