فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

فضاهای فرهنگی همواره بستری برای شکل‌گیری هویت جمعی و انتقال معانی در بستر اجتماع بوده‌اند. آنچه به فضا معنا و جان می‌بخشد، پیوند میان ادراک ‌اجتماعی و بازنمایی «روح‌مکان-حس‌مکان»، است. پژوهش حاضر با هدف واکاوی تأثیر ادراک ‌اجتماعی بر نحوۀ تبلور این مفاهیم در فضاهای فرهنگی هویت‌مند از منظر معناشناسی، به‌دنبال پاسخ به این پرسش است که چگونه تجربۀ جمعی و تفسیرهای ذهنی کاربران از مکان، در ایجاد احساس تعلق و هویت فضایی نقش‌آفرینی می‌کنند. این تحقیق با روش کیفی و رویکرد پدیدارشناسی انجام شده است تا ارتباطات معنادار میان ادراک ‌اجتماعی و مفاهیم روح‌مکان و حس‌مکان را در فضاهای فرهنگی هویت‌مند بررسی کند. گردآوری داده‌ها از طریق تحلیل متون نظری، منابع تاریخی و نشانه‌های فرهنگی انجام پذیرفته و تلاش شده است تا از رهگذر خوانش لایه‌های معنایی و نشانه‌شناختی، جایگاه تجربۀ زیسته و معناهای جمعی در ساختار فضایی تبیین شود. یافته‌ها نشان داد که ادراک ‌اجتماعی نه‌تنها در تجربۀ حسی-فضایی افراد از مکان، بلکه در بازتولید معانی نهفته در آن فضاها نیز نقش محوری دارد. حس‌مکان در بستر تعاملات اجتماعی، حافظۀ جمعی و نمادهای فرهنگی تقویت می‌شود و در قالب روح‌مکان بازتاب می‌یابد؛ روحی که با لایه‌های معنایی پنهان در ساختار فضایی گره خورده است. در نتیجه، نتایج آشکار ساخت که درک اجتماعی از مکان، از رهگذر لایه‌های معنایی و ادراکی، می‌تواند بازنمایی‌های غنی‌تری از روح‌مکان و حس‌مکان در فضاهای فرهنگی فراهم آورد. این ادراک، برساخته‌ای از حضور فعالانۀ کاربران، خاطره‌های مشترک و معناهای نمادینی است که در ساختار کالبدی و نظم فضایی جای می‌گیرند. ازاین‌رو، طراحی فضاهای فرهنگی هویت‌مند در عصر معاصر نیازمند توجه‌به زبان مشترک کاربران و ارزش‌های بومی و اجتماعی در قالبی معناشناختی است.