مطالعۀ سیاسی-اجتماعی در مدیریت بازار مسکن با تأکید بر ادراک بازی قدرت و سرمایه در سوداگری شهری

نویسندگان
doi
https://doi.org/10.82338/aukh.2026.1076298
چکیده

پژوهش حاضر با هدف تحلیل جامعه‌شناختی سیاسی-اجتماعی و واکاوی ادراک نخبگان از بازی قدرت و سرمایه در فرایند مدیریت بازار مسکن انجام شده است. تمرکز اصلی این مطالعه بر شناسایی ریشه‌های سوداگری شهری و گره‌های مدیریتی در تعامل میان شهرداری‌ها و تعاونی‌های مسکن است. تحقیق با رویکرد کیفی و با بهره‌گیری از استراتژی نظریۀ داده‌بنیاد (Grounded Theory)، به انجام رسیده است. داده‌ها از طریق مصاحبه‌های عمیق نیمه‌ساختاریافته با ۲۰ نفر از نخبگان حوزۀ شهری، مدیران ارشد و کارشناسان اقتصاد مسکن در کلان‌شهر تبریز که به روش نمونه‌گیری هدفمند و تکنیک گلوله‌برفی انتخاب شده بودند، گردآوری شد. فرایند تحلیل داده‌ها در سه مرحلۀ کدگذاری باز، محوری و گزینشی و با استفاده از نرم‌افزار MAXQDA صورت گرفت. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که سوداگری شهری، پیامد برهم‌کُنش عوامل ساختاری، نهادی و مفصل‌بندی قدرت میان ذی‌نفعان کلیدی است. نتایج حاکی از آن است که ضعف در شفافیت ساختاری و غلبۀ روابط سیاسی بر ضوابط در نهادهایی چون شهرداری و تعاونی‌ها، منجر به کالاشدگی فضا و تشدید نابرابری‌های سکونتی شده است. مدل‌نهایی پژوهش نشان می‌دهد که کنترل سوداگری و بازگرداندن مسکن به‌مثابۀ یک حق شهروندی، مستلزم اصلاحات سیاستی در جهت بازتوزیع قدرت و نظارت دموکراتیک بر چرخۀ سرمایه‌گذاری شهری است.