فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

باورهای شایسته‌سالارانه اغلب به‌عنوان توجیه نابرابری مورد استناد قرار می‌گیرند، بدون این‌که به پس‌زمینه‌های آن توجه شود. بر این اساس، هدف پژوهش حاضر بررسی تأثیر آگاهی و یادگیری‌ها نابرابری‌های پس‌زمینه بر ادراک از منصفانه‌بودن استخدام شایسته‌سالارانه است. به این منظور در مجموع، 894 نفر از دانشجویان 12 دانشگاه به‌روش دردسترس انتخاب شدند و در سه مطالعه تجربی شرکت کردند. در مطالعه اول، 317 دانشجو در دو گروه به‌صورت تصادفی قرار گرفتند و تأثیر شرایط بدون اطلاعات و اطلاعات نابرابر پس‌زمینه بر سه متغیر یادشده بررسی شد. نتایج براساس آزمون تی مستقل، نشان داد اطلاعات نابرابر پس‌زمینه، باورها در مورد انتخاب شایسته‌سالارانه را تعدیل می‌کند و اندازه اثر بسیار قوی (434/1) بین دو گروه را نشان می‌دهد. در مطالعه دوم، 264 نفر شرکت کردند که در چهار وضعیت قرار گرفتند (بدون اطلاعات، اطلاعات نابرابری پس‌زمینه، اطلاعات مزیت پس‌زمینه، و اطلاعات معایب پس‌زمینه)، و در مطالعه سوم، 313 نفر شرکت کردند که در سه گروه (بدون اطلاعات، اطلاعات نابرابری پس‌زمینه هدفمند، و اطلاعات نابرابری پس‌زمینه عمومی) قرار گرفتند. نتایج تحلیل چندمتغیره تک‌راهه در مطالعات دوم و سوم نشان داد که مشارکت‌کنندگان با اطلاعات نابرابری پس‌زمینه در همه حالات، ادراک از فرصت‌های برابر، منصفانه بودن نتایج و فرایند استخدام شایسته‌سالارانه را تعدیل می‌کنند. در نهایت، پژوهش حاضر به‌دنبال این نیست که بیان کند شایسته‌سالاری مفید نیست و نباید اجرا شود، بلکه پیشنهاد می‌کند شاخص‌های شایسته‌سالارانه باید بازبینی شود و پس‌زمینه افراد با توجه به متغیرهای روان‌شناختی و عملکردی آنان مدنظر قرار گیرد و صرفاً بر دستاوردهای فردی که گاهی اوقات حاصل توانمندی افراد نیست، تکیه نشود.