شناسایی مسیرها و ژنهای دارای بیان افتراقی در تنش سرما در نیشکر، با استفاده از شاخصهای مورفولوژیکی، بیوشیمیایی و آنالیز RNA-seq

نویسندگان
doi
10.22077/escs.2020.3815.1920
چکیده

با توجه به حساسیت نیشکر به سرما، به‌منظور شناسایی مسیرها و ژن‌های دارای بیان افتراقی در ارقام نیشکر در هنگام تنش سرما و استفاده از آن‌ها در برنامه اصلاح نبات نیشکر، پس از وقوع سرمای 1.2- درجه سانتی گراد در دی‌ماه 1394، تعداد 454 رقم نیشکر با استفاده از شاخص‌های مورفولوژیکی، بیوشیمیایی و آنالیز RNA-seq، در مزرعه تحقیقاتی موسسه تحقیقات نیشکر خوزستان موردبررسی قرار گرفت. در مرحله اول با استفاده از شاخص‌های مورفولوژیکی، ارقام متحمل و حساس در برابر سرما، انتخاب شدند. در مرحله دوم در سال 1395، پس از تنش سرما، شاخص‌های بیوشیمیایی از قبیل پرولین و مالون دی­ آلدئید، در ارقام متحمل افزایش بیشتری پیدا کرد و بر این اساس دو رقم BR00-01 و TUC66-107 به ترتیب به‌عنوان متحمل‌ترین و حساس‌ترین رقم نسبت به سرما شناسایی شدند. سپس این ارقام در سردخانه تحت تنش دمای 2- درجه سانتی گراد به مدت 12 ساعت قرار گرفتند. در مرحله سوم، استخراج RNA، توالی­یابی به روش RNA-seq و ساخت کتابخانه cDNA انجام گردید. سپس آنالیز بیان و تفسیر ژن‌های دارای بیان افتراقی انجام گردید. نتایج بررسی واکنش مورفولوژیکی و بیوشیمیایی ارقام نیشکر به تنش سرما نشان داد ارقامی که در مرحله مورفولوژیکی میزان تحمل بیشتری به تنش سرما دارند، همین ارقام در مرحله بررسی بیوشیمیایی نیز ازنظر میزان پرولین و MDA در سطح بالاتری نسبت به ارقام حساس قرار می‌گیرند. در بررسی مولکولی نیز در هنگام تنش سرما، مسیرهای بیوسنتز فعال شامل بیوسنتز آرژنین، اسیدهای آمینه پرولین، فنیل پروپانوئید، ریبوفلاوین و مسیر پیام‌رسان MAPK شناسایی شدند که در هنگام تنش سرما، بیان ژن‌های تنظیم‌کننده آن‌ها، در رقم مقاوم افزایش بیان بیشتری نسبت به رقم حساس داشت. همچنین ژن PR 1 در مسیر پیام‌رسان MAPK شناسایی گردید که با کاهش دما، در رقم مقاوم افزایش بیان بیشتری نسبت به رقم حساس از خود نشان داد.