تپه اهرنجان استقرارگاهی از روستانشینان کشاورز و دامپرور نوسنگی در شمالغرب دریاچه ارومیه
نویسندگان
1 رئیس میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی شهرستان سلماس
2 دانشیار گروه باستان سنجی دانشکده ی هنرهای کاربدی، دانشگاه هنر اسلامی تبریز
3 استادیار گروه باستان شناسی دانشگاه محقق اردبیلی
4 کارشناس ارشد باستان شناسی میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی آذربایجان غربی
doi
10.22034/iaej.2022.10159.1011چکیده
تپه اهرنجان از شاخصترین محوطههای نوسنگی شمالغرب ایران است که با هدف شناخت گستره آثار تاریخی در اطراف، تعیین عرصه، تدوین نقشه گستردگی و همچنین ساماندهی محوطه بهعنوان یک اثر پارک موزهای، با ایجاد سی گمانه، گمانهزنی شد. نتایج گمانهزنی مشخص کرد که بر خلاف عرصه ظاهری که محدودهای به وسعت 1300 مترمربع باقی مانده، عرصه حقیقی محوطه 6/2 هکتار بوده که بهدلیل فرسایشات بادی، نزولات جوی، تعرض کشاورزان، ساخت منازل مسکونی و غیره، بخش زیادی از آن تخریب شدهاست. از مهمترین پرسشها در خصوص این محوطه، چگونگی ارتباطات و تعاملات منطقهای و فرامنطقهای آن با مناطق همجوار است. فرض بر این است که با توجه به قرار گرفتن محوطه در یک موقعیت راهبردی و شاهراه ارتباطی از یک سو با قفقاز جنوبی و شرق آناتولی و از سوی دیگر با فلات مرکزی و جنوب دریاچه ارومیه، در راستای مبادلات تجاری و فرهنگی شکل گرفته است و آنالیز ابسیدینهای اهرنجان و همچنین انبوه سنگهای ابسیدین و مادر با تنوع رنگهای متفاوت درسطح آن، بر این مدعا قوت میبخشد. در این پژوهش یافتههای حاصل از گمانهزنی مطالعه و گونهشناسی شد و مشخص گردید که در این محوطه ابتداییترین اجتماع انسانی تشکیل شده و ابداعات و نوآوریهایی در صنایع کشاورزی، دامداری و ابزارسازی و تجارت با مناطق همجوار شکل گرفتهاست. با توجه به آن که بیشتر گمانهزنیها در بستر لایههای نوسنگی اهرنجان صورت گرفته است، وسعت 6/2 هکتاری این محوطه در دوره نوسنگی گواه بر وجود یکی از مهمترین مراکز نوسنگی در این بخش از شمالغرب ایران دارد که به همراه قرهتپه محوطههای قبل از حاجیفیروز را تشکیل میدهند.
