منطق و الگوی دوگانهها در ایده حکمرانی رهبران انقلاب اسلامی
نویسندگان
1 استادیار دانشکده مدیریت، اقتصاد و مهندسی پیشرفت، دانشگاه علم و صنعت ایران؛
2 دانشآموخته دکتری اندیشه سیاسی، دانشکده حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه علامه طباطبائی (نویسنده مسئول)؛
doi
10.22034/mr.2021.4551.4453چکیده
مقاله پیش رو عمدتاً به حیث نظری حکمرانی (ایده حکمرانی) در اندیشه رهبران انقلاب توجه کرده است. در این مکتوب، با طراحی یک منطق، شرایطی مهیا شده است که بتوان دوگانههای متلائم و سازگار شده در اندیشه رهبری را به طرزی هندسهمند و ساختاریافته مورد فهم و مداقه قرار داد. این کارکرد درخصوص دوگانههای ناسازگار هم وجود دارد. همچنین سعی شده است آرمانگرایی واقعبینانه و غربگزینی انتقادی (دو دوگانه حساستر نسبت به سایر دوگانهها) را در کانون تحلیل و فهم ساختار سازگاری دوگانهها در اندیشه مقام معظم رهبری آیتالله خامنهای قرار دهیم. این دو، مصداقی از کاربست منطق پیشنهادی این جستار برای تحلیل عمیقتر سایر دوگانههای موجود در اندیشه آیتالله خامنهای ازجمله دوگانههای مطرح شده بیانیه گام دوم انقلاب اسلامی است؛ دوگانههایی از قبیل دین و ثروت، حقیقت و سیاست، تمدن و فرهنگ و ... که در بیانیه مذکور بهنحوی سازمندانه مطرح شدهاند.پرسش این است که منطق دوگانههای ناظر به حکمرانی در اندیشه رهبران انقلاب اسلامی ایران چگونه است؟ فرضیه (مدعا) این است که منطق دوگانههای حکمرانی در اندیشه رهبران انقلاب در الگوهای مبتنیبر وجوه ایجابی (موافقت) عبارتند از: «تلفیق» (تلازم)، «تأیید»، «واسازی» و «گزینش» و در الگوهای برخاسته از وجوه سلبی (مخالفت) عبارتند از: «تقابل» و «تنافی». منطق مذکور بهمثابه یک مدل (که این مقاله برای اولین بار مطرح کرده است)، در مقام فهم و کنش، ساختاری برای منطقیابی دوگانههایی است که حتی در این مقاله بیان نشده و ممکن است در آینده مسئله یا مطرح شوند. پیشفرض بهکارگیری روش «نظام مفاهیم»، سازگاری در اندیشه رهبران انقلاب است. همچنین این مقاله ضمن نشان دادن برخی دوگانههای ناسازگار، معتقد است که دوگانهانگاری یا دوآلیسم یا ثنویت دکارتی، با توجه به آبشخور صدرایی رهبران انقلاب، با انتقاد و واسازی آنها مواجه شده است. درعینحال برخی دوگانهها که میتوان آنها را غیرذاتی دانست (مانند استضعاف/استکبار)، قابل سازگار شدن نیستند.