بررسی اثر متقابل ژنوتیپ و محیط در شرایط تنش های متفاوت رطوبتی با استفاده از تجزیه گرافیکی GGE-biplot در ارقام مصنوعی آفتابگردان (Helianthus annuusL.)

نویسندگان
doi
10.22077/escs.2017.633.1124
چکیده

به‌منظور بررسی اثر متقابل ژنوتیپ و محیط و شناسایی ژنوتیپ ­ های پایدار، 20 ژنوتیپ اصلاح‌شده داخلی آفتابگردان در 10 محیط شامل چهار منطقه در شرایط رطوبتی متفاوت طی سه سال زراعی (90-89، 91-90 و 93-92)، در قالب طرح بلوک ­ های کامل تصادفی مورد ارزیابی قرار گرفتند. داده ­ های حاصل از عملکرد دانه از طریق تجزیه گرافیکی GGE بای ­پلات بررسی شدند. بر اساس نتایج حاصل، ژنوتیپ­های G3 ( Sil-42 )، G15 ( Sil-75 )، G17 ( Sil-20 )، G14 ( Sil-82 ) و G6 ( Sil-162 ) ازنظر پایداری و عملکرد مطلوب­ترین ژنوتیپ­ها بودند، هم­چنین ژنوتیپ­های G9 ( Sil-231 )، G4 ( Sil-94 ) و G20 ( Armaverski ) به‌عنوان ناپایدارترین ژنوتیپ­ها شناخته شدند. نمودار رابطه بین محیط­ها نشان داد که بین محیط­های E3 و E7 ، محیط­های E4 ، E5 و E6 و هم ­ چنین بین محیط­های E2 ، E10 و E8 همبستگی بالای وجود داشت. محیط E9 با سه محیط E2 ، E8 و E10 همبستگی مثبت داشت. از طرفی محیط­های E7 و E3 با محیط­های E10 ، E2 ، E8 و E9 همبستگی منفی و نزدیک به 1- داشتند. بین محیط گروه E6 ، E5 و E4 با محیط­های گروه E10 ، E2 ، E8 و E9 همبستگی وجود نداشت، لذا تقریباً محیط­های مجزا محسوب شدند. مطلوب­ترین محیط، محیط E4 (سرارود، سال زراعی 90-89 با آبیاری تکمیلی) بود که کمترین فاصله را از محیط فرضی ایده­آل داشت. محیط E1 (گچساران، سال زراعی 93-92، بدون آبیاری) به‌عنوان نامطلوب­ترین محیط شناسایی گردید.