راهبرد جرمانگاری مستقل حملات سایبری در حقوق کیفری ایران
نویسندگان
1 استادیار دانشکده حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه تهران (نویسنده مسئول)؛
2 دانشجوی دکتری حقوق جزا و جرمشناسی، دانشکده الهیات و معارف اسلامی، دانشگاه میبد؛
doi
10.22034/mr.2022.4685.4565چکیده
حمله سایبری اقدام مجرمانه سایبری است که میتواند تلفات و خساراتی علاوه بر انسان به سامانههای رایانهای وارد کند. در حقوق کیفری ایران بهویژه قانون جرائم رایانهای اصطلاح «حمله سایبری» استفاده نشده است، ازاینرو، در شرایط کنونی در قالب جرائم رایانهای انجام میگیرد. پژوهش حاضر با لحاظ این امر که هدف اصلی قانون جرائم رایانهای بیشتر ناظر بر حمایت از دادهها و سامانههای رایانهای شهروندان بوده است و از حیث ماهیت جزء جرائم عادی، ملی و فاقد سازمانیافتگی است، مقابله با حمله سایبری را در قالب جرم رایانهای در دستور کار خود قرار نداده است؛ زیرا هدف از جرمانگاری حمله سایبری حمایت از دادهها و سامانههای رایانهای مرتبط با امنیت کشور است و با لحاظ این امر که حمله سایبری را اغلب یک کشور علیه کشور دیگر مرتکب میشود از ماهیت فراملی و سازمانیافته برخوردار بوده که موجب لطمه دیدن امنیت یک کشور میشود. ازاینرو، در این پژوهش با روش توصیفی ـ تحلیلی مفهوم حمله سایبری را از سه حیث ماهیت، هدف جرمانگاری و اوصاف موضوعی متفاوت از مفهوم جرائم رایانهای میداند. همچنین از حیث نظری با تمسک به اصول جرمانگاری مانند اصل ضرر، مصلحت عمومی، ضرورت، تناسب جرم و مجازات و درنهایت لزوم توجه به راهبردها، رویکردها و همکاری بینالمللی جرمانگاری مستقل بهنظر میرسد لازم است در نظام حقوقی داخلی، علاوه بر جرائم رایانهای فعلی، حملات سایبری بهطور مستقل جرمانگاری و ضمانت اجراهای متناسبی با نوع و شدت حملات و خسارتهای احتمالی یا واردشده اتخاذ شود.
