بررسی اثر زمان آخرین آبیاری بر عملکرد دانه، روغن و برخی صفات زراعی ارقام کلزا (Brassica napusL.).

نویسندگان
doi
10.22077/escs.2018.672
چکیده

به‌منظور بررسی عملکرد دانه، روغن و برخی صفات زراعی ارقام کلزا تحت زمان آخرین آبیاری آزمایشی به‌صورت کرت‌های یک‌بار خردشده بر پایه طرح بلوک‌های کامل تصادفی در سه تکرار در سه سال زراعی 1387، 1388 و 1389 در ایستگاه تحقیقات کشاورزی زهک اجرا شد. آبیاری در شش سطح شامل ( I1 ) آخرین آبیاری 5 روز پس از پایان گلدهی؛ ( I2 ) آخرین آبیاری در 20 درصد باقی‌مانده گل روی بوته؛ ( I3 ) آخرین آبیاری در شروع تغییر رنگ بذر در خورجین‌های ساقه اصلی؛ ( I4 ) آخرین آبیاری در 50 درصد خورجین­دهی؛ ( I5 ) آخرین آبیاری در 10 درصد تغییر رنگ بذر در خورجین‌های ساقه اصلی؛ و ( I6 ) آخرین آبیاری در گلدهی، به‌عنوان عامل اصلی و ارقام کلزا در سه سطح شامل (هیبرید هایولا 401، آرجی­اس 003 و ساری گل) به‌عنوان عامل فرعی بودند. نتایج تجزیه واریانس مرکب نشان داد که اثر سال، بر همه صفات به‌جز ارتفاع بوته و عملکرد روغن معنی‌دار بود. زمان آخرین آبیاری و رقم بر عملکرد دانه، تعداد خورجین در بوته، تعداد دانه در خورجین، وزن هزار دانه، ارتفاع بوته و عملکرد روغن اختلاف معنی‌داری نشان دادند. اجزای عملکرد، عملکرد دانه و روغن با افزایش شدت تنش در تیمار I6 نسبت به شاهد کاهش یافتند. بالاترین عملکرد دانه و روغن به ترتیب (3340 و 1516 کیلوگرم در هکتار) در تیمار I1 به دست آمد که نسبت به تیمار I3 به ترتیب 6 و 3 درصد افزایش داشت. در بین ارقام موردبررسی عملکرد دانه در هایولا 401 نسبت به ارجی اس و ساری گل 6/4 و 7/2 درصد افزایش داشت. کمترین عملکرد و درصد روغن به رقم ساری گل تعلق داشت. اثر متقابل آبیاری × رقم بر هیچ‌یک از صفات اندازه‌گیری شده اختلاف معنی‌داری نداشت. بر اساس نتایج می‌توان نتیجه‌گیری کرد که جهت حداکثر عملکرد دانه و روغن آخرین آبیاری در زراعت کلزا می‌تواند در 5 روز پس از پایان گلدهی و یا در شروع تغییر رنگ بذر در خورجین‌های ساقه اصلی در ارقام زودرس مانند هایولا 401 و آرجی اس 003 در منطقه سیستان و مناطق مشابه انجام گیرد.