فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

مسئولیت مدنی دولت یکی از مباحث مهم و چالش‌برانگیز حقوقی است. اینکه آیا دولت‌ها موظف‌اند خسارت‌های وارده به شهروندان در بلایای طبیعی را جبران کنند در نظام حقوقی ایران نیازمند یافتن مبنایی حقوقی و فقهی است در غیر این صورت بنابر «اصل عدم مسئولیت» نمی‌توان دولت را موظف به جبران خسارت شهروندان دانست.این مقاله با روش توصیفی - تحلیلی و کتابخانه‌ای، عوامل متفاوت بروز خسارت در سیل را از یکدیگر تفکیک و مبنا و دامنه مسئولیت دولت بر جبران خسارت‌های ناشی از هر عامل را به صورت مجزا مورد تحلیل قرار داده است. برای دستیابی به این منظور، سیل فروردین‌ماه 1398 در آق‌قلا به عنوان حادثه‌ای برآمده از عوامل متنوع انسانی و قهری می‌تواند بستر مناسب و جامعی برای مطالعه مبنای جبران خسارت در بلایای طبیعی قلمداد شود.سؤال اصلی پژوهش حاضر این است که مسئولیت دولت به جبران خسارت ناشی از منشأهای متفاوت بروز خسارت در بلایای طبیعی چگونه قابل اثبات است.بر‌اساس یافته‌های این تحقیق مسئولیت دولت بر جبران خسارت‌های آبگرفتگی شمال شهر آق‌قلا به دلیل خطای نهادهای حاکمیتی مبتنی‌بر نظریه تقصیر تحلیل می‌شود. بنابراین دولت مکلف به جبران خسارت‌های هر یک از شهروندان به صورت کامل است. یافته‌های این تحقیق در خصوص آبگرفتگی بخش میانی شهر نشان می‌دهد به دلیل خطای ناشی از فعل زیان‌دید‌گانِ ساکن در حریم رودخانه، دولت از لحاظ حقوقی مسئولیتی به جبران خسارت آنها ندارد و در مورد مجاورین حریم رودخانه، مسئولیت دولت بر جبران خسارت نسبی خواهد بود. همچنین در مورد خسارت‌دیدگان ناشی از آبگرفتگی در جنوب شهر آق‌قلا بر‌مبنای نظریه‌های سنتی مسئولیت مدنی به دلیل عدم وجود تقصیر یا خطا، دولت مسئولیت حقوقی در قبال این زیان‌ها نخواهد داشت؛ هرچند اجتماعی، اقتصادی و اخلاقی، جبران این خسارت‌ها را به دولت پیشنهاد می‌دهد.