ارزیابی ژنوتیپ‌های گندم نان برای تحمل به تنش رطوبتی انتهای فصل

نویسندگان
doi
10.22077/escs.2015.190
چکیده

به‌منظور بررسی تنوع ژنتیکی ژنوتیپ­های گندم، شناسایی و انتخاب ژنوتیپ­های متحمل به خشکی بر اساس شاخص‌های کمّی تحمل به خشکی، تعداد 16 ژنوتیپ گندم در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی با سه تکرار در دو شرایط آبیاری مطلوب و محدود در ایستگاه تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی نیشابور طی سال زراعی 88-1387 مورد آزمایش قرار گرفتند. شاخص‌های مورداستفاده میانگین تولید( MP )، میانگین هندسی تولید( GMP )، میانگین هارمونیک( HMP )، شاخص تحمل به تنش( STI )، شاخص حساسیت به تنش( SSI )، شاخص تحمل( TOL ) و شاخص پایداری لین و بینز( Pi ) بودند. نتایج نشان داد که بیشترین عملکرد در شرایط تنش( Ys ) و نیز بیشترین مقادیر MP ، GMP ، HMP ، STI و Pi متعلق به ژنوتیپ شماره 2 بود. تحلیل همبستگی بین شاخص‌ها و میانگین عملکرد در شرایط آبیاری مطلوب و محدود نشان داد که هر پنج شاخص مذکور برای غربال کردن ژنوتیپ­ها مناسب هستند. با توجه به این شاخص‌ها و عملکرد در دو محیط، بهترین ژنوتیپ­های متحمل به تنش خشکی ژنوتیپ­های شماره2، 11، 14 بودند. نمودار چند متغیره دوطرفه نشان داد که ژنوتیپ­های شماره 2 ، 11 ، 14 در مجاورت شاخص‌های تحمل به خشکی یعنی MP ، GMP ، HMP و STI قرار دارند. نتایج حاصل از تجزیه کلاستر نیز نشان داد که ژنوتیپ­های شماره 2 ،11 و 14 ژنوتیپ­های متحمل به خشکی و ژنوتیپ­های3، 8،9 و13  لاین­های حساس به خشکی می‌باشند.