بررسی اثر غلظت‎های مختلف بی‎کربنات سدیم (تنش قلیائیت) بر برخی از واریته های کلم در سیستم هیدروپونیک

نویسندگان
doi
10.22077/escs.2012.115
چکیده

به منظور بررسی اثر غلظت ‎ های مختلف بی ‎ کربنات سدیم بر عملکرد چهار واریته مهم کلم، یک آزمایش گلخانه ‎ ای با دو فاکتور شامل واریته در چهار سطح (کلم گل، کلم پیچ، کلم بروکسل و کلم قمری) و بی ‎ کربنات سدیم در سه سطح (صفر، 10 و 20 میلی مولار) با سه تکرار انجام شد. تجزیه داده ‎ ها در قالب طرح کاملاً تصادفی انجام گرفت. بذور جوانه ‎ دار شده در مرحله چهار برگی به گلدان ‎ های چهار لیتری حاوی محلول غذایی هوادهی شده انتقال یافتند. پس از یک ماه رشد، دانهال ‎ ها به مدت دو ماه تحت تاثیر تیمار بی ‎ کربنات سدیم قرار گرفتند. نتایج نشان داد که وزن خشک برگ و ریشه با افزایش غلظت بی ‎ کربنات سدیم به طور معنی ‎ داری کاهش یافت. در پاسخ به افزایش بی ‎ کربنات سدیم، محتوای کلروفیل a ، کلروفیل b ، F v /F m و کارایی فتوسنتزی ( PI ) در تمام واریته ‎ ها کاهش نشان داد؛ این در حالی بود که کمترین کاهش کلروفیل a و کلروفیل b در کلم پیچ و کلم گل مشاهده شد. فرایندهای تنظیم اسمزی در پاسخ به افزایش غلظت بی ‎ کربنات سدیم در گیاهان کلم فعال شد به گونه ‎ ای که در واریته کلم قمری افزایش در میزان پرولین و کربوهیدرات محلول مشاهده شد. در اثر افزایش غلظت بی ‎ کربنات سدیم، میزان فسفر، پتاسیم، منیزیم، آهن، روی و منگنز گیاهان کاهش و میزان سدیم و کلسیم افزایش یافت. تنش بی‎کربنات سدیم در غلظت20 میلی مولار باعث کاهش معنی‎دار غلظت آهن در برگ و ریشه گردید به طوری که در برگ غلظت آهن در این سطح نسبت به شاهد نزدیک به 150 درصد کاهش نشان داد. در ارتباط با واریته‎ها نتایج نشان داد که بیشترین میزان غلظت آهن در واریته‎های کلم قمری و کلم پیچ مشاهده شد .