ارزیابی وضعیت سنجش هزینههای جرم در نظریه انتخاب عقلانی: مطالعه موردی بزهکاران جرائم کلاهبرداری، سرقت و ایراد ضربوجرح عمدی
نویسندگان
1 استادیار گروه حقوق دانشگاه آزاد اسلامی، واحد قائمشهر، قائمشهر؛
2 دانشجوی دکتری حقوق جزا و جرمشناسی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد بینالملل آیتالله آملی، آمل (نویسنده مسئول)؛
3 استادیار گروه حقوق دانشگاه آزاد اسلامی، واحد قائمشهر، قائمشهر؛
doi
10.22034/mr.2021.4311.4264چکیده
این پژوهش با هدف بررسی هزینههای رسمی و غیررسمی جرم به روش پیمایشی - توصیفی انجام شده است. جامعه آماری این پژوهش مجرمان محکوم به حبس در جرائمی مانند سرقت، کلاهبرداری و ایراد ضربوجرح عمدی در شهر تهران هستند که در سال 1398 از زندان آزاد شدهاند. با استفاده از روش نمونهگیری جامعه در دسترس 150 نفر به عنوان حجم نمونه نهایی انتخاب شدند. ابزار جمعآوری اطلاعات در مطالعه حاضر، پرسشنامه محققساخته بود که روایی محتوایی و صوری آن با استفاده از نظر سه متخصص تأیید و پایایی آن با ضریب آلفای کرونباخ 81/0 محاسبه شد. پس از تبیین دادههای جمعیتشناختی، توزیع فراوانی و درصد پاسخ سؤالات، به منظور تجزیه دادهها از روشهای آزمون تحلیل واریانس چندراهه و آزمون t و برای مشخص کردن تفاوت بین گروهها از آزمون توکی استفاده شده است. براساس یافتههای این پژوهش؛ بررسی هزینههای رسمی و غیررسمی جرم در کلاهبرداران بیش از سارقان و در سارقان بیش از مرتکبان جرم ایراد ضربوجرح عمدی است. همچنین در مقام ارزیابی هزینههای رسمی و غیررسمی، بهطورکلی کلاهبرداران به هر دو نوع هزینه توجه کافی دارند، سارقان بیش از هزینههای رسمی به هزینههای غیررسمی تأکید دارند و مرتکبان جرم ایراد ضربوجرح عمدی توجه کمّی به هزینههای رسمی و اجتماعی دارند. دلیل اختلاف در وضعیت ارزیابی هزینههای جرم به ماهیت جرمشناختی جرائم بازمیگردد؛ به این معنا که کلاهبرداران به عنوان بزهکاران یقهسفید با آگاهی مرتکب جرم میشوند و مرتکبان جرم ایراد ضربوجرح عمدی به عنوان بزهکاران یقهآبی، مرتکب جرائم هیجانی میشوند.