فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

متون عرفانی کهن فارسی بخش مهمی از میراث فرهنگی و ادبی ایران را تشکیل می‌دهد و ترجمة این متون به زبان‌های دیگر از جهات مختلفی حائز اهمیت است. بااین‌وجود، ترجمة چنین متونی چالش‌های بسیاری به‌همراه دارد، که به رازآلودگی، پیچیدگی زبانی، اصطلاحات خاص عرفانی و سبک ادبی منحصر‌به‌فرد این آثار برمی‌گردد که در انتقال به بافت زبانی‌ـ‌‌ فرهنگی متفاوت در زبان مقصد، کار ترجمه را دشوار می‌کند. این پژوهش برآن است ظرفیت هوش مصنوعی مولد در ترجمة این متون را بررسی کند. بدین‌منظور، سه مقطع از کتاب‌های اسرارالتوحید، کشف‌المحجوب و مصباح‌الهدایه با استفاده از ابزارهای چت جی‌پی‌تی و جمینای در دو مرحله به انگلیسی ترجمه و ارزیابی شد؛ مرحلة اول با استفاده از دستور سادة ترجمه و مرحلة دوم با دستور دقیق (مهندسی دستور). نتایج هر دو مرحله نشان داد که این ابزارها توانایی درخورتوجهی در تشخیص سیاق، سبک و گونة متون دارند و می‌توانند بر پایة تحلیل متن مبدأ، در کمترین زمان ترجمه‌هایی متناسب و کاربردی برای مخاطب عام در زبان انگلیسی ارائه کنند. بااین‌حال، اشکالاتی نیز در عملکرد آن‌ها وجود دارد که ضرورت بازبینی و ویرایش انسانی را برجسته می‌کند.