بازنمایی نقش بازیگران خارجی در فرآیند دولت ـ ملتسازیِ جمهوری آذربایجان با تأکید بر نقش جمهوری اسلامی ایران
نویسندگان
1 نویسنده مسئول: دانشجوی دکتری روابط بینالملل، دانشگاه مازندران، بابلسر، ایران
2 استادیار، گروه علوم سیاسی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران
3 دانشجوی دکتری مطالعات سیاسی انقلاب اسلامی، دانشگاه شاهد، تهران، ایران
doi
چکیده
دولتملتسازی ازجمله مباحث راهبردی است که در ایران طی سالهای اخیر مورد توجه جدی واقع شده است. پرداختن به این موضوع در جمهوری اسلامی، هنگامی ضریب اهمیت بیشتری مییابد که کشور تازهتأسیس جمهوری آذربایجان با اکثریت جمعیتیِ شیعه، در فضای پیرامونی ایران، در مسیر تحقق این فرآیند بوده و هرگونه تأثیر مثبت و منفی در این روند یا اختلال در آن، بهصورت مستقیم بر امنیت جمهوری اسلامی نیز اثرگذار است. این پژوهش درصدد پاسخگویی به این پرسش اساسی است که نقش بازیگران خارجی در فرایند دولت ـ ملتسازی جمهوری آذربایجان تاکنون چگونه بوده و جمهوری اسلامی چه راهبردی را باید در این رابطه اتخاذ کند؟ با یافتههای ناشی از تحلیل فرضیه تحقیق، به شیوهای توصیفی ـ تحلیلی نشان داده خواهد شد که این روند علاوهبر مسائل داخلی، بهشدت متأثر از عوامل بیرونی است و قدرتهای منطقهای و جهانی، موجبات تقویت بُعد امنیتی و نظامی علیاف شده و توازن توسعه در سایر ابعاد سیاسی و اقتصادی دچار اختلال شده است. در این بین، روسیه با هدف حفظ نفوذ در حیاط خلوت خود؛ آمریکا با راهبرد کنترل جهان؛ ناتو و اروپا در امتداد سیاستهای آمریکا به جهت کنترل روسیه؛ اسرائیل با هدف حضور مستقیم در نزدیکی مرزهای ایران؛ ترکیه با اهداف نوعثمانیگری و عربستان با نیت گسترش ایدئولوژی وهابیت در منطقه، روند دولت ـ ملتسازی را در این جمهوری مختل کردهاند. در این بین جمهوری اسلامی ایران، با پیروی از اصول سیاست خارجی خود مبتنیبر عزت، حکمت و مصلحت، سعی در تنشزدایی و همگرایی در منطقه داشته ولی در نزاع بین دو همسایه (جمهوری آذربایجان و ارمنستان) بهدلیل منازعه کلان غرب و شرق در این منطقه از یکسو و شیطنتهای پانترکی و صهیونیستی ازسوی دیگر، در کنار مواجهه رسانهای جهانی با انقلاب اسلامی، به جانبداری متهم شده و نتوانسته است در عمل، حُسن نیت خود را به روابط راهبردی و پایدار با جمهوری آذربایجان تبدیل کند.
