فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

این مقاله به بررسی داستان کشتی یعقوب با خدا در کتاب مقدس می‌پردازد. این داستان با رویکرد نو و از منظر علم‌الاسماء الهی در سنت عرفان اسلامی مورد تحلیل قرار گرفته است. مفسران کتاب مقدس، هماورد یعقوب در این داستان را خدا، فرشته و یا عیسو در نظر آورده‌اند و برخی این واقعه را رویایی پیامبرانه دانسته‌اند. فارغ از اینکه هماورد یعقوب که بوده، همچنان که در نظرگاه سنت عرفان اسلامی، عالم هستی و همة مخلوقات مظاهر اسماء الهی هستند و در همة آنات، خلق و مقدرات و مسائل عالم با روابط میان اسماء، تدبیر و نمایان و جاری می‌شوند. از همین منظر، می‌توان این واقعه را در آینة علم‌الاسماء الهی و با الهام از قاعدة تخاصم و تناکح اسماء بررسی کرد. پژوهش حاضر با روش توصیفی ـ تحلیلی و رویکرد پدیدارشناسانه مبتنی‌بر نظرگاه عرفانی به این داستان از کتاب مقدس نظرکرده و فهم تازه‌ای از آن ارائه داده است. غلبة یعقوب در مقام انسان کامل و «تجلی جامع اسماء الهی» در عصر خود و هماورد او در شأن «جلوه‌ای از اسماء الهی جزئی»، همان غلبة اسم جامع بر اسم جزئی الهی است؛ بنابراین، این واقعه را می‌توان صورتی از تخاصم و تناکح اسماء الهی دانست که به‌سبب تفاوت مراتب اسماء الهی و احاطه و برتری بعضی بر بعضی دیگر رخ نموده است. این نوشتار بر آن است تا براساس قاعده‌ای در مبانی سنت عرفان اسلامی، امکان گشایش باب جدیدی در رجوع به متون ادیان کهن فراهم آورد.