فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

تجدد امثال یکی از بنیادین‌ترین اندیشه‌ها در فلسفه، کلام و عرفان اسلامی است. براساس این قاعده، جهان به حکمِ صفات محیی و ممیت و تجلی‌های مستمر خداوند، دائماً در دگرگونی و تجدد است. از این منظر، تمامی موجودات و ممکنات، هم در جوهر و هم در عَرَض، دم‌به‌دم در حالِ تازه‌شدن هستند و هیچ امری کهنه نیست. این پژوهش با بررسی دیوان شمس و مثنوی به روش استناد کتابخانه‌ای، به نقد و بررسی تجدد امثال پرداخته است. از منظر مولانا در درون انسان مراتب سه‌گانۀ افکار، احوال و خیال‌های نو به‌صورت مستمر در حال تازه‌شدن هستند و بیانگر آنند که غم پایدار نیست. مولانا این قاعدۀ عرفانی را با تأثیرپذیری از قرآن، احادیث و اندیشۀ عارفان پیش از خود و با آمیختن آن با اندیشه و شهود خویش، به‌وسیلة تمثیل و تشبیه در بیانی شاعرانه و عارفانه بیان کرده است. این مرتبه‌های سه‌گانه برای انسان امری نو ایجاد می‌کنند که می‌تواند به رشد و تعالی او منجر شود.