فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

نظریۀ استبداد شرقی ویتفوگل، ازجمله رویکردهایی است که ویژگی‌های پیچیدۀ جوامع شرقی و تفاوت‌های فرهنگی آنها را آشکار می‌کند؛ چنان‌که ازطریق آن می‌توان پیچیدگی‌های این جوامع را درک کرد. بدین‌منظور با بررسی آثار مختلف ادبی می‌توان جلوه‌های استبداد شرقی و تأثیر آن بر افراد، جوامع و معانی آثار ادبی را کشف کرد. این پژوهش، با بهره‌گیری از روش تحلیل توصیفی و رویکرد جامعه‌شناسی ادبی، مؤلفه‌های استبداد شرقی را در فیه مافیه و مکتوبات کاویده و آنها را با متن این آثار سترگ عرفانی تطبیق داده است. یافته‌ها نشان می‌دهد که فیه مافیه و مکتوبات، افزون‌بر مسائل عرفانی و اخلاقی به گفتمان‌های فرهنگی، اجتماعی و فکری دیگری نیز اشاره دارد. مولوی در فیه مافیه و مکتوبات، ساختار سیاسی نظام استبدادی وگفتمان منبعث از آن را در قالب قصه‌ها، نامه‌ها و اندیشه‌های عارفانۀ خویش بازسازی و تکثیرکرده و براین‌‌اساس می‌توان گفت که او نیز همچون دیگر مردمان زمانۀ خود، گفتمان غالب دربارۀ قدرت و سیاست را پذیرفته و در لوای این حکایات، به‌صورت مستقیم و غیرمستقیم به آن نظام حکومتی، مشروعیت بخشیده است.