نقد و معرفی منابع ابیات عربی نامههای عینالقضات همدانی
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری زبان و ادبیات فارسی، دانشکدة ادبیات و علوم انسانی، گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران
2 استاد زبان و ادبیات فارسی، دانشکدة ادبیات و علوم انسانی، گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران
doi
10.22108/jpll.2023.136691.1751چکیده
بیان مسئله: نامههای عینالقضات همدانی با توجه به زبان ساده و ساختار درسگونۀ آنها در راهیابی محققان و پژوهشگران به مسائل و مبادی عرفان همواره محل تأمل بوده است. عینالقضات همدانی در این نامهها از 204 بیت عربی، بدون شمارش ابیات تکراری، بهره برده است؛ به همین سبب، برای شناخت دقیقتر اندیشۀ او، بهتر است نام شاعران عربی و دیوانهای مأنوس و محبوب وی ـ که ابیات عربی بسیاری را از آنها انتخاب کرده و در نامهها گنجانده است ـ را شناخت. ابیات عربی مندرج در متن نامهها در بسیاری اوقات با صورت اصلی آنها متفاوت است و گاهی نیز بهصورتی نادرست در متن درج شده است.روش: نویسندگان مقاله درپی آن بودهاند تا با رجوع به متون اصلی عربی، سرایندة اصلی ابیات و نیز ابیات تحریف و تصحیفشده را با ذکر صورتهای متفاوتشان ذکر کنند.یافتهها و نتایج: عینالقضات همدانی در میان متون عربی، به متون نقد و لغت علاقۀ خاصتری دارد و اطلاع و دانش وی از ادبیات عرب بیشتر به این شاخه و نیز به منابع آموزشی مدارس قدیم محصور بوده است. ابیات عربی که وی در نامههای خود گنجانده، در بیشتر لغتنامهها و متون نقد برای مثال ذکر شده است و غیر از این، وی در میان شاعران عربی، در کنار متنبی و عمر بن ابیربیعه، بیشتر به ایرانیان عربیسرا مثل ابیوردی و شاعران مخضرم و صدر اسلام توجه دارد.
