بررسی محتوایی بحرالاسرار
نویسندگان
1 استاد زبان و ادبیات فارسی دانشگاه آزاد اسلامی واحد نجفآباد، اصفهان،
2 دانشجوی دکتری زبان و ادبیات فارسی دانشگاه آزاد اسلامی واحد نجفآباد، اصفهان، ایران
3 استاد زبان و ادبیات فارسی دانشگاه آزاد اسلامی واحد نجفآباد، اصفهان، ایران
4 دانشیارزبان و ادبیات فارسی دانشگاه پیامنور واحد اردستان، اصفهان،
doi
10.22108/jpll.2017.100460.0چکیده
ظهور قرآن، در میان عربها به پیدایش و گسترش بسیاری از علوم مانند بلاغت، نحو، قرائت، تاریخ، تفسیر و... انجامید. یکی از حوزههای علوم قرآنی، انواع تفسیرهای گوناگون و رویکردهایی است که در دورههای مختلف از این اثر بزرگ ایجاد شده است؛ تفسیرهای عرفانی قرآن مجید از این جمله است و البته ایرانیان مسلمان در دورههای گوناگون، در این زمینه آثار بسیاری آفریدهاند. در این نوشتار، کوشش میشود تا جایگاه تفسیر تکسورهای منظوم و عرفانی بحرالاسرار بازشناسی شود. این اثر یکی از تفسیرهای مهم و ناشناختة عصر قاجار است. این تفسیر به قلم میرزا محمدتقی کرمانی، ملقب به مظفرعلیشاه، است. او از عارفان مشهور اوایل دورة قاجار و از اجداد مرحوم سعید نفیسی است. تفسیر منظوم بحرالاسرار یا سبعالمثانی، تفسیر عرفانی سورة حمد، در قالب مثنوی است که حدود 4000 بیت را در بر میگیرد. مظفرعلیشاه در این تفسیر، افزونبر بیان مراتب وجود، سوره مبارکۀ حمد را در بیست بحر شرح میدهد و نکتههای باریک عرفانی آن را در این بحرها بیان میکند. در میان این ابیات، اشاراتی نیز به نثر میشود و گاهی مطالبی از آیات قرآن و احادیث ائمه و اشعار بزرگان مانند مولانا، برای تأکید استفاده شده است. در این مقاله با معرفی این اثر و مفسر آن، به درونمایه و محتوای این منظومه پرداخته میشود.
