کارکرد کنایه در غزلیات شمس

نویسندگان

1 کارشناس ارشد زبان و ادبیات فارسی دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران

2 استادیار زبان و ادبیات فارسی دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران

3 دانشیار زبان و ادبیات فارسی دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران

doi
10.22108/jpll.2017.83256.0
چکیده

کنایه بیانی غیرمستقیم و تأمل‌برانگیز از موضوع‌های گوناگون است که جنبة هنری و خیال‌پردازی سخن ادبی را نیز رشد می‌دهد؛ هم‌چنین شاعر و نویسنده می‌تواند با کاربرد آن، معانی و مضامین دشوار را با بیانی آشنا و فشرده و هنرمندانه به ذهن مخاطب منتقل و آن را نهادینه کند. در این جستار ابتدا به‌طور گزیده دیدگاه‌های ارائه‌شده دربارة کنایه و ارزش هنری و کارکردهای ادبی آن در شعر بررسی می‌شود؛ سپس کنایه در دو جنبة کیفی و کمی در غزلیات شمس تحلیل و ارزیابی می‌شود. باتوجه‌به این بررسی می‌توان دریافت مولانا از کنایة قریب در شعر خود بسیار استفاده می‌کند؛ یکی از علت‌های این موضوع، ساده‌گویی و استفادة بی‌تکلّف شاعر از تصویر شعری است؛ هم‌چنین شعر مولانا به‌جای لفظ، بر معنا تکیه دارد و مخاطبان آن نیز عام است؛ این موضوعات باعث شده است تا مفاهیم بلند عرفانی در بیانی ساده جلوه‌گر شود.