تحلیل معناشناسیک و ریختشناسیک جدلگونههای هجویری
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری زبان و ادبیات فارسی دانشگاه خوارزمی
2 استاد زبان و ادبیات فارسی دانشگاه خوارزمی
doi
چکیده
جدل از گونههای بیانی قیاس در علم منطق است که به شیوه پرسش و پاسخ بین دو تن به کار میرود. در این جستار ابتدا با توجه به تعریف جدل و نوع مباحثات دیالکتیکی کشفالمحجوب، تعبیر «جدلگونه» که حدودی معنایی و مصداقی مابین مناظره و جدل دارد، برگزیده شد. سپس کل جدلگونهها تحت دو عنوان کلی تحلیل «معناشناسیک» و «ریختشناسیک» مورد نقد و ارزیابی قرار گرفت. در بخش نخست، از رهگذر محتواشناختی جدلها، مهمترین دغدغههای فکری و عقیدتی صوفیان و عالمان دینی آن دوران به دست آمد و در بخش دوم، کلّ جدلها از نظر شکل و ریخت کلّی توصیف شد و با این توصیف، سه ضلع اصلی مثلث جدلگونهها تبیین شد که عبارت است از: مخاطب، شگرد، شکل؛ این سه عنصر در رابطهای متقابل و متداخل، ساختار و هندسه غالب جدلگونههای هجویری را ترسیم میکند. در این میان از مباحث گفتمانشناختی و جامعهشناختی اثر نیز غافل نبودهایم.
