ساخت‌‌ روایی «مرگ و رستاخیز» در آینه اساطیر

نویسندگان

1 استاد زبان و ادبیات فارسی دانشگاه شهید باهنر کرمان

2 استادیار زبان و ادبیات فارسی دانشگاه پیام نور

doi
چکیده

برای ارائة ساخت روایی اسطورة مرگ و رستاخیز، با بهره‌گیری از دانش ساختارگرایی، داستان‌های متأثر از این اسطوره را تاحد یک پی‌رفت تقلیل داده‌ایم. پی‌رفت مرگ ‌و رستاخیز، کوچک‌ترین ساخت‌روایی است که آن را از داستان‌های نشأت گرفته از اسطوره مرگ و رستاخیز برگرفته‌ایم. این پی‌رفت چهارکارکردی شامل دل بستن ایزدبانوی عشق به قهرمان داستان (روساخت خدای باروری) است که چون با بی‌توجهی قهرمان همراه است، به مرگ تراژیک قهرمان می‌انجامد. این مرگ که در پایان با آیین رستاخیز قهرمان همراه است، نماد خزان گیاهی و باروری مجدّد آن در اساطیر و حماسه‌های ملی جهان است که از ریشه‌ای بین‌النهرینی با قدمتی شش تا هفت هزارساله برخوردار است و در اساطیر و داستان‌های ملل گوناگون تجلی داشته است. کهنگی اسطوره مرگ ‌و رستاخیز در سرزمین‌های آسیای غربی از یک سو و گستردگی پهنة داستانی این اسطوره در میان اقوام و ملل شرق و غرب از سوی دیگر، این پی‌رفت را به شکل کهن الگوی مرگ و رستاخیز جلوه‌گر ساخته است.