طراحی مدلی برای مفهوم مغضوبیت فرد در سازمان، نمودی از خشونت در محل کار
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری، گروه مدیریت دولتی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران.
2 استادیار، گروه مدیریت دولتی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران
3 استاد، گروه مدیریت دولتی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران.
4 استاد، گروه مدیریت دولتی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران.
doi
10.22034/jipas.2023.324139.1334چکیده
این پژوهش درصدد شناسایی و معرفی ابعاد، مؤلفهها و شاخصهای مفهوم مغضوبیت فرد در سازمان، پیشآیندها و پسآیندهای آن و طراحی مدل برای آنها است. پژوهش از نظر هدف بنیادی، از نظر روش گردآوری دادهها توصیفی- پیمایشی و براساس ماهیت دادهها از نوع پژوهشهای کیفی است. برای رسیدن به اهداف ذکرشده از روش دلفی استفاده شد و برای گردآوری دادهها، پرسشنامههای محققساخته اولیه (شامل پاسخهای 5 گزینهای طیف لیکرت و یک پرسش باز برای ارائه پیشنهادها) در اختیار 15 نفر از اساتید دانشگاهی و مدیران اجرایی خبره قرار گرفت که آنها نیز با استفاده از روش نمونهگیری غیر احتمالی هدفدار انتخاب شدند. نتایج اجماعشدۀ خبرگان دلفی پس از چهار دور رفت و برگشت پرسشنامهها و اخذ نظرات اصلاحی که درنهایت منجر به تناسب مدل و ترکیب عوامل آن شد به قرار زیر هستند: مفهوم مغضوبیت فرد در سازمان دارای دو بعد روانشناختی- اجتماعی «11 شاخص» و فیزیولوژیک- اقتصادی «8 شاخص» است. پیشآیندهای مغضوبیت فرد در سازمان دارای ابعاد سهگانه عوامل فردی، گروهی و سازمانی است که عوامل فردی با پنج مؤلفه «توانایی پایین، شخصیت نامتعادل، ادراک و تصمیم غلط، ارزشها و نگرشهای ناپسند، انگیزش پایین، جمعاً 32 شاخص» عوامل گروهی با پنج مؤلفه «مشارکت تیمی غلط، ارتباطات غیر اصولی، ناهماهنگی با رهبر، رفتارهای سیاسی ناپسند، تعارض و مذاکرات دغلکارانه، جمعاً 31 شاخص» و عوامل سازمانی با سه مؤلفه «ساختار انعطافناپذیر، فرهنگ سازمانی ناعادلانه و خشک، ناهماهنگی با تغییر و تحولات جمعاً 11 شاخص» به اجماع خبرگان رسیدند. پسآیندهای مغضوبیت فرد در سازمان نیز با دو بُعد تبعات فردی «7 شاخص» و تبعات سازمانی «9 شاخص» به اجماع خبرگان رسیدند. در انتها مدل مغضوبیت فرد در سازمان ارائه شده است.
