فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

پژوهش حاضر با هدف بررسی ساختاری، معناشناختی و نقش‌های کاربردشناختی سوگند در گفتمان قرآنی، با بهره‌گیری از رویکردی پیکره‌محور و چارچوب زبان‌شناسی فرهنگی انجام شده است. داده‌ها بر اساس تطبیق متن عربی قرآن با ترجمۀ فارسی محیی‌الدین مهدی الهی قمشه‌ای استخراج و به شیوۀ پیکره‌محور تحلیل شده‌اند. یافته‌ها نشان می‌دهد که سوگندهای قرآنی در دو صورت صریح و ضمنی تحقق می‌یابند و از طریق ارجاع به عناصر مقدس، پدیده‌های طبیعی، زمان‌های خاص و مفاهیم کیهانی سازمان می‌گیرند. از نظر معناشناختی، این ساخت‌ها افزون بر تثبیت صدق گزاره، وجه الهی معنا را تقویت و مضامین اخلاقی و اخروی را برجسته می‌سازند. در سطح کاربردشناختی، چهار کارکرد اصلی شناسایی شد: نفی اتهام و دفاع از خود، تأکید بر حقیقت، ایجاد تعهد برای انجام کنش، و ارائه هشدار یا تهدید. تفسیر یافته‌ها در چارچوب زبان‌شناسی فرهنگی نشان می‌دهد که سوگندهای قرآنی تجلی «طرحواره‌های کاربردشناختی فرهنگی» هستند؛ به‌گونه‌ای که هر رخداد سوگند، فراتر از یک ساخت زبانی، بازتاب شبکه‌ای از باورهای دینی، هنجارهای اخلاقی و الگوهای معناپردازی فرهنگی است. این پژوهش چارچوبی تحلیلی برای تبیین نظام‌مند و چندلایۀ پدیدۀ سوگند در قرآن ارائه می‌دهد.