بررسی تظاهرات آوایی مختلف نشانه مفعول صریح در گویش کرمانی با بهره‌گیری از واج‌شناسی خودواحد

نویسندگان

1 گروه زبان های خارجی، مجتمع آموزش عالی بم، بم، ایران

2 گروه آموزش زبان انگلیسی، دانشگاه فرهنگیان، تهران، ایران

doi
10.22099/jlil.2026.55090.1457
چکیده

در این پژوهش، تظاهرات آوایی مختلف نشانۀ مفعول صریح « را» در گویش کرمانی با بهره گیری از واج‌ شناسی خودواحد بررسی شده است. بدین منظور، مفعول، در محیط‌های آوایی مختلف مورد بررسی و مداقه قرار گرفت.  این پژوهش از نوع توصیفی-تحلیلی است. داده ها به صورت جملاتی هدفمند و از پیش طراحی شده بودند که از گویشوران خواسته شد آن‌ها را تکرار کنند. جمعیت آماری به صورت تصادفی از بین گویشوران زن و مرد گویش کرمانی با سطح تحصیلات متفاوت انتخاب شد. داده‌ها جمع‌آوری، آوانگاری و تحلیل شدند.  نتایج این بررسی حاکی از این است که در گویش کرمانی نشانه مفعول به سه صورت/ r / ، /Ø/، و // Ə تظاهر آوایی پیدا می‌کند. نکته جالب و شایان توجه این است که این تظاهرات آوایی مختلف تنها وابسته به واج آخر مفعول هستند و واج ابتدای کلمه بعد از مفعول به هیچ عنوان نقش تعیین کننده در تظاهر آوایی نشانه مفعول در گویش کرمانی ندارد. در پایان سعی شد تا نتایج حاصل و فرآیند‌های آوایی دخیل در رسیدن به این نتایج، مانند درج همخوان، حذف واکه، و کشش جبرانی با استفاده از واجشناسی خودواحد تحلیل شوند. نتیجه این تحلیل نشان داد که واجشناسی خودواحد به خوبی قادر به توجیه تظاهرات آوایی مختلف و نیز فرآیندهای آوایی به کار رفته در تبدیل صورت زیر ساختی به تظاهرات روساختی نشانه مفعول در گویش کرمانی می‌باشد.