تحلیل مختصات نفوذ انگلستان در ایرانِ دوره مشروطه (با بهرهگیری از رویکرد سندشناسانه تاریخی)
نویسندگان
1 دانشیار ، گروه علوم سیاسی، دانشگاه امام صادق(ع)، تهران، ایران
2 نویسنده مسئول: دانشجوی دکتری علوم سیاسی ، دانشگاه امام صادق(ع)، تهران، ایران
doi
چکیده
در سپهر سیاست ایران معاصر، «نفوذ» یکی از اصلیترین مفاهیمی است که در مقام عمل، در هر برهه و مقطعی از تاریخ ایران، نوعی از مخاطره و تهدید منافع را برای جامعه و کشور ایران پدید آورده است. یکی از نخستین گامها در مسیر مقابله با این پروژه (پروژه نفوذ خارجی)، کسب شناخت مطلوب از جوانب مختلف این مسأله و واکاوی ماهیتشناسانه و راهبردسنجانه عقبه تاریخی جریان نفوذ است. با عنایت به این مهم، پژوهش حاضر با بهرهگیری از روش «تحلیل مضمون» به بررسی مختصات پروژه نفوذ انگلستان در جریان نهضت مشروطه ایران (بین سالهای 1906 تا 1913) با تکیه بر تحلیل مکتوبات صادرشده ازسوی وزیر مشاور در امور خارجه وقت انگلستان (ادوارد گری) در مورد ایرانِ آن دوران، پرداخته است. یافتههای این مقاله نشان میدهد که انگلستان در راستای بیشینهسازی منافع خود، بر پایه مجموعهای از اصول نفوذگذاری، سیاستهای هفتگانهای را طراحی و آنها را توسط عاملیت داخلی و خارجی خود، پیادهسازی کرده است. براساس نتایج این پژوهش، مخاطبین اصلی، ناظر، رقیب و پشتیبان، چهار دسته مخاطبی هستند که در فرآیند طراحی این سیاستها، مدنظر نفوذگذاران قرار داشتهاند.
