آسیب شناسی سیاستهای حمایت از بخش کشاورزی ایران
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری گروه اقتصاد کشاورزی، دانشگاه تربیت مدرس؛
2 استادیار مؤسسه پژوهشهای برنامهریزی، اقتصاد کشاورزی و توسعه روستایی؛
3 دانشیار گروه اقتصاد کشاورزی، دانشگاه تربیت مدرس؛
4 دانشجوی کارشناسی ارشد گروه اقتصاد کشاورزی، دانشگاه تربیت مدرس؛
doi
10.22034/mr.2021.4116.4103چکیده
حمایت از بخش کشاورزی، بخش جداییناپذیر اقتصاد کشاورزی به شمار میرود. از طرف دیگر، شرایط اقلیم ایران به همراه نوسانات قیمت در بازار تولید و نرخ ارز، اهمیت این حمایتها را برای بخش کشاورزی دوچندان کرده است. در این مطالعه بهمنظور برآورد میزان حمایت از تولیدکنندگان و مصرفکنندگان محصولات کشاورزی از شاخصهای حمایت از مصرفکنندگان، حمایت از تولیدکنندگان و خدمات عمومی بخش کشاورزی استفاده شده است. در ادامه با استفاده از روش دلفی و با توجه به نظر خبرگان به آسیببشناسی و تغییر ساختار حمایت از این بخش پرداخته شده است. برآورد میزان حمایت از تولیدات کشاورزی نشان میدهد تولیدکنندگان بهطور متوسط 162280 میلیارد ریال به جامعه مالیات غیرمستقیم پرداختهاند و ازاینرو حمایت از تولید این بخش منفی بوده است. همچنین حمایتهای قابل توجهی از مصرفکننده از طریق سرکوب قیمتی انجام شده است و بهطور متوسط 9090 میلیارد ریال از مصرفکنندگان بخش کشاورزی حمایت شده است. در سالهای اخیر به دلیل تحریمها حمایت از بخش خدمات عمومی به قیمت ثابت سال 1390 کاهش یافته است. همچنین در بعضی از گروههای محصولاتی وجود حاشیه قیمتی ناعادلانه، هر دو بخش مصرف و تولید را متضرر کرده و حمایت از هر دو گروه منفی بوده است. تحلیل خبرگانی از ساختار حمایت از بخش کشاورزی ایران نیز ضرورت اصلاح و تغییر سیاستگذاری در این زمینه را تأیید میکند. بنابراین پیشنهاد میشود سیاست غذای ارزان از اولویت تصمیمگیران خارج شده و دخالت دولت به سود تولیدکننده تغییر کند؛ درعینحال قدرت خرید مصرفکنندگان از طریق جبران دستمزد و پرداختهای مستقیم افزایش یابد. به منظور حمایت از تولیدکننده، کاهش ریسک قیمت و افزایش دریافتی تولیدکنندگان از طریق تسهیلات بازاریابی در دستور کار قرار گیرد.