تحلیلی بر اصول، قواعد و رویه‌های بین‌المللی در قطع اینترنت در مواقع اضطراری و امنیتی

نویسندگان

1 استادیار، دانشگاه الزهراء(س)، تهران، ایران

2 دانشجوی دکتری حقوق بین‌الملل، دانشگاه مفید، قم، ایران

3 دکتری حقوق بین‌الملل، دانشگاه علامه طباطبایی(ره)، تهران، ایران

doi
چکیده

در عصر حاضر حق دسترسی به اینترنت، ابزاری برای دستیابی به‌حق آزادی بیان تلقی می‌شود و دولت‌ها وظیفه‌دارند از دسترسی گسترده به اینترنت اطمینان حاصل کنند. البته تأکید بر حق دسترسی به اینترنت به معنای نادیده‌گرفتن و احترام به حاکمیت دولت‌ها در شرایط اضطراری نمی‌باشد؛ به دیگر سخن در نظام بین‌الملل ﺣﻘﻮق ﺑﺸﺮ، ﻫﻨﮕﺎم ﺗﺰاﺣﻢ ﻣﻴﺎن حفظ امنیت ملی و نظم عمومی با حقوق بشری مانند حق دسترسی به اینترنت، ﺣﻤﺎﻳـﺖ از امنیت ملی و نظم عمومی ـ ﻫﺮﭼﻨﺪ ﺑﺎ محدود و تعلیق‌نمودن موقت حقوق بشری همراه باشد ـ ﻣﻘﺪم داﺷﺘﻪ ﺷﺪه اﺳﺖ. پرسشی که در این مقاله مطرح می‌گردد این است که با توجه به رویه و قواعد بین‌المللی، اقدام جمهوری اسلامی در قطع اینترنت در آبان ماه 1398 چگونه تحلیل می‌شود؟ در پاسخ به این پرسش، نوشتار حاضر که با رویکردی توصیفی ـ تحلیلی و با استفاده از منابع کتابخانه‌ای و اسناد و رویه‌های قضایی معتبر بین‌المللی نوشته شده است، بر این فرض استوار است که قواعد بین‌المللی اعمال «محدودیت» و «تعلیق» دسترسی به اینترنت را هنگام اضطرار و بحران برای تمامی کشورها ازجمله جمهوری اسلامی ایران به رسمیت شناخته ‏است.