فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

پرداخت مستقیم از جیب (OOP) در نظام سلامت ایران سهم بالایی از هزینه‌های خانوار را به خود اختصاص داده و آنان را در معرض هزینه‌های کمرشکن و فقر سلامت قرار می‌دهد. یکی از سیاست‌های کلیدی برای کاهش این بار مالی، اجرای برنامۀ پزشک خانوادۀ شهری است که از سال ۱۳۹۱ به‌صورت پایلوت در دو استان فارس و مازندران، آغاز شد. پژوهش حاضر با بهره‌گیری از داده‌های طرح هزینه و درآمد خانوار و به‌کارگیری روش شبه‌آزمایشی تفاوت در تفاوت‌ها (DID)، اثر این برنامه را بر مخارج سلامت خانوارهای شهری بررسی می‌کند. در این مطالعه، استان فارس به‌عنوان گروه مداخله و چند استان مشابه از نظر روند پیش‌مداخله به‌عنوان گروه کنترل انتخاب شدند. برای افزایش اعتبار برآورد، استان‌های کنترل با روش چندمرحله‌ای انتخاب و فرض روندهای موازی با آزمون‌های بصری، پلاسیبو و بررسی شیب‌های پیش‌مداخله تأیید شد. نتایج نشان‌داد که پس از اجرای برنامه، پرداخت مستقیم خانوارهای استان فارس به‌طور متوسط حدود ۱.۷ میلیون ریال (به قیمت ثابت سل 1393)، کمتر از استان‌های کنترل بوده و این کاهش در سطح اطمینان ۹۹% معنادار است. تحلیل متغیرهای کنترلی نیز نشان‌داد که عواملی مانند سواد سرپرست خانوار، درآمد خانوار و ساختار جمعیتی بر میزان هزینه‌های سلامت اثرگذارند. یافته‌ها حاکی از آن است که برنامۀ پزشک خانوادۀ شهری توانسته است بار مالی سلامت را کاهش داده و حفاظت مالی خانوارها را تقویت کند. با این‌حال، پایداری این اثر نیازمند تأمین منابع مالی پایدار و ارتقای کیفیت خدمات مراقبت‌های اولیه است.