فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

این پژوهش کیفی با روش پدیدارشناسی، به بررسی تجربه‌زیسته دانشجویان مرد دارای سابقه خدمت سربازی می‌پردازد. با نمونه‌گیری هدفمند و حداکثر تنوع، ۱۹ دانشجو در مقاطع مختلف تحصیلی انتخاب شدند. داده‌ها از طریق مصاحبه‌های نیمه‌ساخت‌یافته جمع‌آوری(تا اشباع نظری و تأیید با ادامه مصاحبه‌ها) و با شیوه تحلیل تماتیک تجزیه‌وتحلیل شدند. تحلیل داده‌ها ضمن تأیید کارکردهای آشکار و مورد انتظار خدمت سربازی(مانند کسب انضباط، عزت‌نفس و ...)، پیامدهای ناخواسته و کارکردهای پنهان منفی قابل‌توجهی را آشکار ساخت. شرکت‌کنندگان، پیامدهای ناخواسته‌ای مانند احساس بطالت عمر و تأخیر در مسیر تحصیلی و شغلی و ... را به‌وضوح گزارش کردند. به‌مرور زمان و در تجربه بخشی از شرکت‌کنندگان، احساس اولیه تعهد و تقدس نسبت به خدمت سربازی کاهش یافته یا جای خود را به نگرش‌های انتقادی‌تر داده بود. درک فزاینده شرکت‌کنندگان از اهمیت مهارت‌آموزی و تخصص‌گرایی در جامعه، تناقض ذاتی با ساختار و طول دوره خدمت سربازی فعلی را برجسته می‌ساخت. با توجه به شناسایی پیامدهای ناخواسته و کارکردهای پنهان منفی در چارچوب نظریه مرتن و همچنین گفته‌های شرکت‌کنندگان دال بر تناقض ساختار فعلی با نیازهای فردی و اجتماعی، پژوهش لزوم بازنگری در طول دوره و محتوای فعالیت‌های خدمت سربازی را به‌عنوان یک ضرورت اصلاحی نشان می‌دهد.