تحلیل تطبیقی نقش آیین‌های نورمحور در گردشگری فرهنگی: نمونه‌کاوی دیوالی هند و آیین‌های پیشا‌نوروزی ایران

نویسندگان
doi
10.30465/scs.2025.50894.2961
چکیده

نور، عنصری متافیزیکی و مقدس با ماهیتی معنوی و روحانی است که در اغلب فرهنگ‌های بشری و اعتقادات مذهبی، جایگاهی الهی یا قدسی دارد. در اساطیر هند و ایران، مفهوم نور و روشنایی از همان آغاز با تحولات زندگی انسانی پیوند داشته و در قالب نقش‌های گوناگون آیینی و اسطوره‌ای بروز یافته است که هنوز می‌توان نشانی از آنها را در مراسم و آیین های بازمانده این باورها در حوزه فرهنگی ایران و هند یافت. این پژوهش بر مبنای هدف، کاربردی و با استفاده از یک رویکرد ترکیبی (کیفی و کمی) انجام شده است. در مرحله اول، با به‌کارگیری روش کیفی و رویکرد توصیفی-تحلیلی، اسناد فیزیکی و الکترونیکی مربوط به آیین‌های فرهنگی ایران و هند بررسی شده و نمونه‌های مرتبط با این آیین‌ها گردآوری شد. در مرحله بعد، برای افزایش دقت و اعتبار یافته‌ها، از روش‌های کمی جهت تحلیل و مقایسه داده‌ها استفاده گردید.شباهت‌ها و تفاوت‌های این آیین ها(دیوالی و چهارشنبه‌سوری) می‌تواند به‌عنوان بستری برای ترویج گردشگری میان‌فرهنگی و آشنایی با هویت‌های فرهنگی غنی و متنوع این دو کشور عمل کند و به عنوان راهکاری پایدار در راستای تقویت گردشگری فرهنگی و تعمیق پیوندهای میان دو تمدن کهن ایران و هند مطرح شود.