جامعه‌شناسی حقوقی اصل استصحاب در فقه و حقوق ایران

نویسندگان
doi
10.30465/scs.2025.51340.2987
چکیده

استصحاب، به‌عنوان یک مسئله اجتماعی و اصل حقوقی، نقشی کلیدی در حفظ ثبات و نظم اجتماعی از طریق استمرار وضعیت حقوقی سابق ایفا می‌کند. این پژوهش به بررسی جایگاه اصل استصحاب از منظر جامعه‌شناسی حقوقی در فقه و حقوق ایران می‌پردازد. سؤال اصلی این است که اصل استصحاب چه تأثیری بر نظام حقوقی ایران دارد و چگونه از دیدگاه جامعه‌شناسی حقوقی می‌توان آن را تحلیل کرد. روش پژوهش توصیفی-تحلیلی است که با بررسی منابع فقهی، قانونی و تحلیل جامعه‌شناختی به تحلیل نقش این اصل در نظام حقوقی پرداخته است. یافته‌ها نشان می‌دهد که استصحاب، به‌عنوان یکی از اصول عملیه، نقشی کلیدی در تضمین ثبات حقوقی، حمایت از حقوق مکتسبه و کاهش ابهامات حقوقی ایفا می‌کند و در مباحثی مانند عقد بیع، خیارات و حق حبس مورد استفاده قرار می‌گیرد. از منظر جامعه‌شناسی حقوقی، این اصل در تحقق نظم اجتماعی، تقویت اعتماد عمومی به نظام حقوقی و ایجاد پیش‌بینی‌پذیری در تصمیمات قضایی تأثیرگذار است.