امکانسنجی اعمال مکانیسم ماشه برجام توسط آمریکا ازمنظر حقوق بینالملل
نویسندگان
1 نویسنده مسئول: مدیر گروه حقوق بینالملل و بشر، پژوهشکده حقوق عمومی و بینالملل، پژوهشگاه قوه قضاییه، تهران، ایران
2 پژوهشگر، گروه حقوق بینالملل و بشر، پژوهشکده حقوق عمومی و بینالملل، پژوهشگاه قوه قضاییه، تهران، ایران
3 پژوهشگر، گروه حقوق بینالملل و بشر، پژوهشکده حقوق عمومی و بینالملل، پژوهشگاه قوه قضاییه، تهران، ایران
doi
چکیده
در پی توافق صورتگرفته در سال 2015 پیرامون برنامه هستهای ایران و تنظیم برجام، مقرر گردید اِعمال کلیه تحریمهای شورای امنیت علیه ایران با تصویب قطعنامهای ازسوی این نهاد ملغی شود؛ ولی در آگوست 2020، کشور آمریکا که پیشتر با خروج رسمی از برجام، به عضویت خود در این سند خاتمه بخشیده بود، مدعی نقض اساسی تعهدات برجامی توسط ایران شد و با این ادعا، خواستار فعالکردن مکانیسم ماشه و بازگرداندن مجدد تحریمهای بینالمللی گردید. این اقدام آمریکا، مباحثی را درخصوص میزان مشروعیت قانونی آن برانگیخت. برایناساس، پژوهش حاضر در راستای پاسخگویی به این سؤال به نگارش درآمد که اقدام آمریکا در فعالسازی مکانیسم ماشه تا چه اندازه از نقطهنظر اصول و قواعد حقوق بینالملل مشروعیت دارد؟ حاصل مطالعات توصیفی ـ تحلیلی نگارندگان، مبتنیبر منابع کتابخانهای و تحلیل اسناد مربوطه، مؤید آن است که برجام، یک توافقنامه سیاسی و مستقل از قطعنامه 2231 بوده و آمریکا با خروج از این سند، دیگر «عضو مشارکتکننده در برجام» نبوده و درنتیجه، فاقد صلاحیت قانونی برای فعالکردن مکانیسم ماشه است. همچنین ادامه یکجانبهگرایی این کشور، جز تضعیف سازمان ملل متحد و ایجاد فضای هرجومرج در محیط بینالمللی، دورنمای دیگری را پیش روی جامعه بینالمللی قرار نخواهد داد.
