مدل ساختاری اضطراب سلامت بر اساس طرحواره‌های ناسازگار، فراشناخت‌های مرتبط با سلامت، سندرم شناختی توجهی، بدتنطیمی هیجان و سایبرکندریا

نویسندگان

1 دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه لرستان، خرم آباد، ایران

2 گروه روانشناسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه لرستان، خرم آباد، ایران

3 گروه روانشناسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه لرستان، خرم آباد، ایران

doi
10.30473/hpj.2026.74980.6271
چکیده

مقدمه: اضطراب سلامت وضعیتی است که فرد به دلیل تفسیر نادرست از احساسات بدنی تجربه می‌کند. هدف پژوهش بررسی مدل ساختاری اضطراب سلامت بر­ اساس طرحواره­ها و میانجی‌گری باورهای فراشناختی مرتبط با سلامت، سندرم شناختی­توجهی، بدتنظیمی هیجان و سایبرکندریا بود.روش: پژوهش حاضر با استفاده از مدل‌سازی معادلات ساختاری روی نمونه 310 نفری از زنان 18 تا 55 ساله دارای اضطراب سلامت انجام گرفت و آزمودنی‌ها پرسشنامه‌های اضطراب سلامت سالکوسکیس و همکاران (2002)، فرم کوتاه پرسشنامه طرحواره­­ یانگ (2005)، فراشناخت­های مرتبط با سلامت بیلی و ولز (2015)، سندرم شناختی­توجهی ولز (2009)، بدتنظیمی هیجان بیوربرگ و همکاران (2016) و سایبرکندریا مک ارولی و همکاران (۲۰۱۹) را تکمیل نمودند. مدل مفهومی پژوهش با روش مدل­یابی معادلات ساختاری با بکارگیری نرم­افزارهای لیزرل80/8 و ام پلاس 4/7 مورد آزمون قرار گرفت.یافته‌ها: نتایج شاخص‌های برازش نشان داد مدل ساختاری پژوهش به خوبی با داده‌های تجربی مطابقت دارد و طرحوارة خودانضباطی ناکافی به­صورت مستقیم و معکوس  (01/0 <p) و متغیرهای میانجی باورهای فراشناختی مرتبط با سلامت، سندرم شناختی­توجهی و سایبرکندریا بصورت مستقیم با اضطراب سلامت رابطه معنادار دارند (001/0 <p). همچنین طرحوارة آسیب­پذیری به ضرر و بیماری بصورت غیرمستقیم از طریق متغیرهای میانجی باورهای فراشناختی مرتبط با سلامت، سندرم شناختی­توجهی و سایبرکندریا بر اضطراب سلامت تاثیر می‌گذارند (001/0 <p).نتیجه‌گیری: نتایج پژوهش نشان داد طرحواره­های خودانضباطی ناکافی و آسیب­پذیری به ضرر و بیماری، فرد را نسبت به اضطراب سلامت آسیب‌پذیر می‌کنند. اما این رابطه همیشه مستقیم نیست و عوامل واسطه‌ای مثل فراشناخت‌های مرتبط با سلامت، سندرم شناختی­توجهی و سایبرکندریا نقش مهمی در انتقال اثر این ویژگی‌ها به اضطراب سلامت دارند.