پدیدارشناسی عوامل مرتبط با مصرف مواد: یک مطالعه کیفی
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری تخصصی، گروه روانشناسی، دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران.
2 استاد، گروه روانشناسی، دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران.
3 استاد، گروه روانشناسی، دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران.
doi
10.30473/hpj.2026.75655.6310چکیده
مقدمه: پژوهش حاضر باهدف بررسی عوامل مرتبط با مصرف مواد از نظر افراد ترک کرده در شهرهای بجنورد و مشهد انجام گرفت.روش: پژوهش حاضر کیفی و بر اساس رویکرد کلایزی انجام گرفت همچنین راهبرد پژوهش در این مطالعه بر اساس رویکرد پدیدارشناسی طراحی شده است. هدف اصلی این پژوهش، درک تجربۀ زیسته افراد در مواجهه با عوامل مؤثر بر مصرف مواد است. مشارکتکنندگان تمام انجمنهای معتادان گمنام و الکلیهای گمنام در سال 1402 بجنورد و مشهد در سال 1402 بود که با روش نمونهگیری هدفمند براساس تنوع تعداد 121 نفر انتخاب شدند، دادههای جمعآوری شده به روش تحلیل مضمون تحلیل شدند.یافتهها: مضمونهای استخراج شده حاصل از مصاحبه با نمونههای پژوهش شامل لذت (مصرف تفریحی و کنجکاوی، مهمانیها و دورهمیها، برقراری رابطه جنسی، رفیق بازی و مورد توجه قرار گرفتن در نظر جنس مخالف)، مسائل پزشکی (تظاهر به بیماری و سرماخوردگی، دردهای جسمانی، عادات ماهیانه، درد زایمان، به عنوان دارو)، مشکلات درونی و روانشناختی (کمبود محبت و تنهایی، کمبود قدرت، دنبال تایید گشتن و عدم اعتماد بنفس، غرور، ابراز وجود، مشکلات سلامت روان، عدم آگاهی) میباشد.نتیجهگیری: مصرف مواد پدیدهای پیچیده و چندوجهی است. با درک عواملی که توسط افراد تجربه شده است میتوان از ابتلا افراد به بیماری اعتیاد پیشگری کرد.