مقایسه اثربخشی طرحواره درمانی مبتنی بر ذهنیت با و بدون آموزش شفقت خود بر سلامت عمومی و شاخص قند خون هموگلوبین گلیکوزیله در بیماران دیابتی نوع دو

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری روانشناسی، گروه روانشناسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه گیلان، رشت، ایران.

2 استادیار، گروه روان‌شناسی دانشگاه گیلان، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه گیلان، رشت، ایران.

3 دانشیار، گروه روان‌شناسی دانشگاه گیلان، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه گیلان، رشت، ایران.

doi
10.30473/hpj.2026.75252.6288
چکیده

مقدمه: این پژوهش با هدف بررسی اثربخشی طرحواره‌درمانی مبتنی بر ذهنیت و ترکیب آن با آموزش شفقت به خود بر سلامت عمومی و شاخص قند خون هموگلوبین گلیکوزیله (HbA1C) در بیماران دیابتی نوع دو انجام شد.روش: در این مطالعه نیمه‌آزمایشی با طراحی پیش‌آزمون-پس‌آزمون، پس از غربالگری اولیه با پرسش‌نامه طرحواره‌های ناسازگار یانگ برای تعیین واجد شرایط بودن شرکت‌کنندگان، از میان افرادی که حداقل یک طرحواره ناسازگار داشتند، ۳۶ بیمار مبتلا به دیابت نوع دو از شهرستان مشهد به‌طور تصادفی در دو گروه آزمایشی و یک گروه کنترل جایدهی شدند. ابزارهای پژوهش شامل مقیاس سلامت عمومی گلدبرگ و آزمایش HbA1C بود. درمان‌ها براساس پروتکل طرحواره‌درمانی فارل و همکاران (۲۰۱۲) و آموزش شفقت به خود دزموند (۲۰۱۵) در ۱۰ جلسه هفتگی ارائه شد. داده‌ها با نرم‌افزار SPSS نسخه ۲۶ تحلیل شد. ابتدا نرمال‌بودن داده‌ها با آزمون شاپیرو-ویلک بررسی و برای مقایسه گروه‌ها از تحلیل کوواریانس تک‌متغیره و آزمون تعقیبی بن‌فرونی استفاده شد. سطح معناداری کمتر از 05/0 و شاخص اندازه اثر گزارش شد.یافته‌ها: نتایج نشان داد که هر دو مداخله باعث بهبود معنادار سلامت عمومی و کاهش سطح HbA1C شدند .گروه دریافت‌کننده طرحواره‌درمانی همراه با آموزش شفقت به خود کاهش معنادار بیشتری در نشانه‌ها نسبت به گروه دریافت‌کننده فقط طرحواره‌درمانی داشت.نتیجه‌گیری: یافته‌ها نشان می‌دهد که آموزش شفقت به خود می‌تواند اثربخشی طرحواره‌درمانی را در بهبود سلامت عمومی و کنترل قند خون بیماران دیابتی افزایش دهد. این پژوهش اهمیت طراحی مداخلات تلفیقی در مدیریت بیماری‌های مزمن را تأکید می‌کند.