مطالعه تطبیقی نقش متغیرهای رفتاری-نگرشی بر کیفیت قضاوت و تصمیم‌گیری در حسابرسان مستقل و کارشناسان رسمی دادگستری

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری حسابداری، دانشکده اداری و علوم اقتصادی، دانشگاه مازندران، بابلسر، ایران

2 استاد حسابداری، دانشکده اداری و علوم اقتصادی، دانشگاه مازندران، بابلسر، ایران

doi
10.22034/iaar.2025.241596
چکیده

کیفیت قضاوت و تصمیم‎ و تردید حرفه‌ای، به عنوان یکی از مباحث بحث برانگیز در حرفه حسابرسی است که تحت تاثیر عوامل مختلف رفتاری-نگرشی قرار دارد. از بین این عوامل، رفتار تقلیل مَنیت و نگرش بیش‌اعتمادی از جمله عواملی هستند که بر کیفیت قضاوت و تصمیم‌ با توجه به تفاوت‌های فردی اثرات متفاوتی می‌گذارند. از این رو، پژوهش حاضر درصدد است تا به بررسی نقش تعدیل‌گر متغیرهای رفتاری-نگرشی در اثر تردید حرفه‌ای بر کیفیت قضاوت و تصمیم‌گیری در حسابرسان مستقل و کارشناسان رسمی دادگستری به طور مقایسه‌ای بپردازد. برای این منظور، در این پژوهش از روش نمونه‌گیری غیراحتمالی نمونه‌های در دسترس و توزیع پرسشنامه استاندارد و مراجعه مستقیم به 300 نفر از حسابداران رسمی و کارشناسان رسمی دادگستری ایران استفاده شده است و سپس داده‌ها با استفاده از روش معادلات ساختاری مورد تجزیه و تحلیل نهایی قرار گرفته است. پژوهش حاضر نشان داد که اثر تردید حرفه‌ای بر کیفیت قضاوت و تصمیم‌گیری در حسابرسان مستقل نسبت به کارشناسان رسمی دادگستری بیشتر می‌باشد. همچنین تقلیل مَنیت (خود) به عنوان متغیر تعدیل‌گر در هر دو گروه از آزمودنی‌ها اثر منفی داشته ولیکن بیش‌اعتمادی در نقش تعدیل‌گری اثر متفاوتی را در دو گروه از آزمودنی‌ها نشان داده است. بر همین اساس، یافته‌های پژوهش حاضر می‌تواند از طریق گنجاندن تردید حرفه‌ای به عنوان بخشی از آیین رفتار حرفه‌ای و قوانین کارشناسان رسمی دادگستری موجب بهبود عملکرد حسابرسان قضایی شده و در نهایت به آسیب شناسی بهتر این دو گروه از حسابرسان  منجر شود.