نقش کمیته‌های حقیقت‌یاب در اجرای موازین حقوق بشر

نویسندگان

1 دانش‌آموختۀ کارشناسی ارشد حقوق جزا و جرم‌شناسی، دانشکدۀ حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد الکترونیکی، تهران، ایران

2 دانش‌آموختۀ دکتری حقوق عمومی، دانشکدۀ حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات، اصفهان، ایران

3 دانشجوی دکتری حقوق بین‌الملل، دانشکدۀ حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه پیام‌نور، واحد باکو، آذربایجان، ایران

doi
10.22059/jplsq.2024.375532.3518
چکیده

کمیتۀ حقیقت‌یاب، به‌عنوان یکی از نهادهای واجد مأموریت‌ سازمان ملل متحد در سال‌های اخیر، نقشی حیاتی در آشکار ساختن واقعیت‌های مرتبط با خشونت‌ها، جنایات سیاسی و نظامی داشته است. نقش این کمیته‌ همچون ضابطان قضایی در معنای عام، تنها به جمع‌آوری «حقایق محکمه‌ای» منحصر نبوده و علاوه بر آن به بررسی «حقایق مصالحه‌ای» و «حقایق روایتی» نیز معطوف بوده است. ازاین‌رو تمرکز در زمینه‌های ذکرشده، بیانگر نقش این نهاد در ایجاد صلح و امنیت جهانی است. با وجود این، اگر هدف کمیتۀ‌ حقیقت‌یاب حل‌وفصل پایدار اختلافات و جلوگیری از شروع مجدد آن‌ها باشد، لازم است علاوه بر «حقیقت آسیب‌شناختی» به وجوه دیگری از حقایق مربوط به خشونت‌ها و جنایات نیز توجه کند. نگارندگان در این پژوهش با هدف تشریح نقش و کارویژه‌های کمیتۀ‌ حقیقت‌یاب و با ارجاع ویژه به مسائل حقوق بشر به تحلیل موضوع پرداخته‌اند. همچنین به ظرفیت‌های بالقوۀ این کمیته‌ و محدودیت‌ها و موانع عملکرد مؤثر آن‌ها در راستای استقرار صلح و عدالت کیفری بین‌المللی نیز توجه شده است.