واکاوی نقش گروه ویژه اقدام مالی (FATF) در کارآمدسازی تحریم‌های یکجانبه امریکا (موردمطالعه؛ ایران)

نویسندگان

1 نویسنده مسئول: استادیار دانشگاه جامع امام حسین علیه‌السلام، تهران، ایران

2 دانشجوی کارشناسی ارشد دانشگاه جامع امام حسین علیه‌السلام، تهران، ایران

doi
چکیده

استفاده از سلاح تحریم روند تصاعدی داشته و به سیاست محوری امریکا در مهار و مقابله با کشورهای مستقل تبدیل شده است. هم‌زمان با توسعه تحریم‌های یکجانبه امریکا، تحرک و اقدامات گروه ویژه اقدام مالی (فاتف) به‌عنوان مقابله با پولشویی و تأمین مالی تروریسم در نظام بین‌الملل افزایش یافته است. گرچه هم‌زمانی تحرکات این دو نهاد معنی‌دار است، اما روابط کارکردی این دو نهاد بر یکدیگر و تأثیر آن بر کشورهای تحت تحریم، شناخته شده نیست و کمتر مورد توجه پژوهشگران بوده است. درخصوص ایران که هدف شدیدترین تحریم‌های امریکاست، پیوستن به فاتف چه عواقب و فواید محتملی درپی دارد؟ این سؤال مهمی است که پاسخ به آن ضرورت و نیازمندی مسئولان کشور در اتخاذ نحوه مواجهه را می‌طلبد. این پژوهش با روش توصیفی ـ تحلیلی به بررسی اسناد مرتبط پرداخته و تلاش می‌کند به این سؤال پاسخ دهد. نتایج نشان می‌دهد گروه ویژه اقدام مالی گرچه در ظاهر یک نهاد بین‌الدولی است، اما تحت نفوذ امریکاست و سیاست‌های آن از چهار طریق موجب کارآمدسازی و تدقیق تحریم‌ها می‌شود. برنامه اقدام این گروه درخصوص ایران از شش جهت نادرست و از دو مسیر زیر تکمیل‌کننده و تقویت‌کننده تحریم‌های امریکاست: الحاق به کنوانسیون‌ها موجب محدودسازی رفتار ایران در دور زدن تحریم‌ها و حمایت از محور مقاومت می‌شود که تخطی از آن، رژیم جدیدی از تحریم‌ها ذیل شورای امنیت سازمان ملل را به‌دنبال دارد. بانک‌ها و اشخاص حقوقی ملزم به اعمال تحریم‌ها و قطع ارتباط با اشخاص تحریمی در داخل ایران می‌شوند و مسیر خود تحریمی نهادهای انقلابی را در داخل کشور به‌دنبال دارد. بنابراین، الحاق به فاتف نه‌تنها تسهیل‌کننده تحریم نیست، بلکه موجب خودتحریمی نهادهای دفاعی و حافظ امنیت ملی کشور و باعث تقویت اثرگذاری تحریم‌های اولیه و ثانویه امریکاست. لذا تصویب و اجرای کامل برنامه اقدام فاتف، تعهدی یک‌طرفه، مضر و بدون فایده است که تنها اجماع جهانی مقابله با جمهوری اسلامی را ازمنظر مالی و اقتصادی بیش‌از‌پیش فراهم خواهد کرد.