وضعیت حقوقی راهبر از راه دور کشتیهای خودران از منظر اسناد بینالمللی و قانون دریایی ایران
نویسندگان
1 دانشآموختۀ مقطع دکتری حقوق نفت و گاز، دانشکدۀ حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه تهران، تهران، ایران
doi
10.22059/jplsq.2025.374754.3509چکیده
توسعۀ کشتیهای خودران منجر به انتقال تصمیمگیری به مرکزی غیر از کشتی و ظهور اشخاص جدید از جمله راهبر از راه دور در صنعت دریانوردی شده است. میزان مداخلۀ راهبر میتواند بهصورت نظارت صرف تا مداخلۀ کامل باشد. مسئلۀ قابل ملاحظه این است که آیا میتوان راهبر را بهعنوان فرمانده یا خدمۀ کشتی شناسایی کرد. اسناد بینالمللی دارای مقررات متفاوتی در این زمینه هستند که در این مقاله با توسل به روش توصیفیـ تحلیلی به آن پرداخته شده است. با توجه به عمدۀ اسناد بینالمللی و قانون دریایی ایران، شناسایی راهبر از راه دور بهعنوان بازیگر جدید در صنعت دریایی میتواند همخوانی و انطباق بیشتری با اسناد مذکور داشته باشد. بازیگر جدید میتواند همانند نیروی کار عادی بر طبق قوانین و مقررات سرزمینی محل فعالیت دیده شود و یا اینکه بهعنوان پیمانکار و ارائهدهندۀ خدمات به کشتیهای خودران در نظر گرفته شود. ازاینرو، وضع قوانین و مقرارات هماهنگ، جامع و یکپارچه در این حوزه اهمیت دارد. با وجود این، در دورۀ گذار تا تنظیم قوانین و مقررات مناسب و کارآمد در این خصوص، چارهای جز اعمال برخی از مقررات ناظر به فرمانده یا خدمه، بهویژه در چارچوب اسناد بینالمللی هدف محور، وجود ندارد. بهرغم این موضوع، ضروری است چارچوب حقوقی مناسب بهصورت سند بینالمللی جامع درخصوص کشتیهای خودران و وضعیت حقوقی، وظایف و مسئولیتهای راهبر از راه دور تنظیم شود.