وضعیت حقوقی راهبر از راه دور کشتی‏های خودران از منظر اسناد بین‌المللی و قانون دریایی ایران

نویسندگان

1 دانش‌آموختۀ مقطع دکتری حقوق نفت و گاز، دانشکدۀ حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه تهران، تهران، ایران

doi
10.22059/jplsq.2025.374754.3509
چکیده

توسعۀ کشتی‏های خودران منجر به انتقال تصمیم‏گیری به مرکزی غیر از کشتی و ظهور اشخاص جدید از جمله راهبر از راه ‏دور در صنعت دریانوردی شده است. میزان مداخلۀ راهبر می‏تواند به‌صورت نظارت صرف تا مداخلۀ کامل باشد. مسئلۀ قابل ملاحظه این است که آیا می‏توان راهبر را به‌عنوان فرمانده یا خدمۀ کشتی شناسایی کرد. اسناد بین‏المللی دارای مقررات متفاوتی در این زمینه هستند که در این مقاله با توسل به روش توصیفی‌ـ تحلیلی به آن پرداخته شده است. با توجه به عمدۀ اسناد بین‏المللی و قانون دریایی ایران، شناسایی راهبر از راه دور به‌عنوان بازیگر جدید در صنعت دریایی می‏تواند هم‏خوانی و انطباق بیشتری با اسناد مذکور داشته باشد. بازیگر جدید می‏تواند همانند نیروی کار عادی بر طبق قوانین و مقررات سرزمینی محل فعالیت دیده شود و یا اینکه به‌عنوان پیمانکار و ارائه‌دهندۀ خدمات به کشتی‏های خودران در نظر گرفته شود. ازاین‌رو، وضع قوانین و مقرارات هماهنگ، جامع و یکپارچه در این حوزه اهمیت دارد. با وجود این، در دورۀ گذار تا تنظیم قوانین و مقررات مناسب و کارآمد در این خصوص، چاره‏ای جز اعمال برخی از مقررات ناظر به فرمانده یا خدمه، به‌ویژه در چارچوب اسناد بین‏المللی هدف محور، وجود ندارد. به‌رغم این موضوع، ضروری است چارچوب حقوقی مناسب به‌صورت سند بین‏المللی جامع درخصوص کشتی‏های خودران و وضعیت حقوقی، وظایف و مسئولیت‏های راهبر از راه‌ دور تنظیم شود.