ارزش‌های فردی خودافزایی و محافظه‌کاری و فرهنگ مالیاتی

نویسندگان

1 استادیار حسابداری، دانشکده علوم اداری و اقتصاد، دانشگاه ولی‌عصر (عج) رفسنجان، رفسنجان، ایران

2 استادیار گروه حسابداری دانشگاه پیام نور، تهران، ایران

doi
10.22034/iaar.2025.241600
چکیده

رفتارهای مالیاتی غیراخلاقی، پایداری نظام مالیاتی را کاهش می‌دهد و درک عمیق‌تر عواملی که بر ادراک مؤدیان مالیاتی، ارزش‌های شخصی و فرهنگ مالیاتی شخصی تأثیر می‌گذارد، امری ضروری است. هدف پژوهش حاضر، واکاوی رابطه بین ارزش‌های فردی خودافزایی و محافظه‌کاری با فرهنگ مالیاتی به عنوان سنگ بنای رفتار مالیاتی است. نمونه آماری پژوهش شامل 168 نفر از مدیران مالی وکارکنان حسابداری شاغل در بخش خصوصی استان خوزستان در سال 1403 است که با روش نمونه‌گیری دردسترس انتخاب شدند و فرضیه‌های پژوهش با استفاده از رویکرد مدل‌سازی معادلات ساختاری مورد آزمون قرار گرفت. یافته‌های پژوهش نشان داد، افرادی که ارزش بیشتری برای خودافزایی قائل هستند، فرهنگ مالیاتی شخصی پایین‌تری (ضعیف‌تری) دارند. همچنین افرادی که ارزش‌های بیشتری برای محافظه‌کاری قائل هستند، فرهنگ مالیاتی بالاتری دارند. افرادی که ارزش شخصی غالب آن‌ها خودافزایی است تمایل بیشتری به فرار مالیاتی دارند و نگرش آن‌ها نسبت به نظام مالیاتی منفی است. همچنین افرادی که ارزش شخصی غالب آن‌ها محافظه‌کاری است، تمایل کمتری به فرار مالیاتی دارند و رفتار آن‌ها عمدتاً مطابق با قوانین مالیاتی است. یافته‌های این پژوهش به شکل‌گیری نظام‌های مالیاتی پایدار مبتنی بر درک بهترِ روابط بین ارزش‌های مختلف کمک می‌کند. با درک روابط بین ارزش‌های شخصی و فرهنگی مالیاتی افراد، سیاست‌گذاران می‌توانند به نظام مالیاتی پایدارتری دست یابند.