آسیبشناسی مدیریت بحران در ایران مبتنی بر روش تحلیل لایهای علتها
نویسندگان
1 استادیار، دانشکده فرماندهی و کنترل ، دانشگاه پدافند هوایی خاتم الانبیاء (ص)، تهران، ایران
doi
10.22034/jipas.2026.543946.1848چکیده
هدف: علیرغم سابقه دیرینه و ترتیبات نهادی نسبتاً مناسب در حوزه مدیریت بحران، این فرایند در ایران دارای نوسانات زیادی بوده است. لذا با توجه به اهمیت موضوع، در این پژوهش به آسیبشناسی نظام مدیریت بحران کشور با استفاده از روش تحلیل لایهای علتها بهعنوان هدف اصلی تحقیق مبادرت نمودهایم.روششناسی: پژوهش حاضر به لحاظ هدف کاربردی و از منظر شیوه گردآوری دادهها، آمیخته میباشد. در این تحقیق از روش تحلیل لایهای علتها بهمنظور شناسایی و سازماندهی آسیبهای حوزه مدیریت بحران کشور استفاده شد. در نخستین مرحله با استفاده از روش دلفی و آزمون ضریب توافق کندال آسیبهای لایه عوامل اجتماعی شناسایی شد. خبرگان این مرحله مشتمل بر ده نفر بودند که بهصورت هدفمند و با روش گلوله برفی شناساییشده بودند در مرحله بعد نیز با استفاده از روشی مشابه، تعداد شش نفر از اساتید دانشگاه جهت مصاحبه نیمه ساختاریافته در خصوص لایههای سوم و چهارم تعیین گردیدند. مصاحبه این افراد با استفاده از روش تحلیل مضمون و روش روایی تفسیری تحلیل و اعتبار سنجی گردید.یافتههای پژوهش: بر اساس یافتههای تحقیق، تعداد 15 آسیب بهعنوان آسیبها و کاستیهای لایه علل اجتماعی شناسایی شدند. در لایه سوم شش گفتمان و آسیب غالب سطح جهانبینی احصا گردیدند. این آسیبها شامل اقتدارگرایی، فردگرایی، حال اندیشی، تقدیرگرایی، قبیله گرایی و اعتقاد به جاودانگی است. در لایه اسطورهها و افسانهها نیز 22 مصداق مرتبط با گفتمانهای مشخصشده شناسایی شدند.نتیجهگیری: نتایج این پژوهش مؤید آسیبهای ساختاری، نهادی و فرهنگی عمیقی در نظام مدیریت بحران کشور است.
