بررسی چالش‌های ژئوپولیتیک سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران در جنوب آسیا (شبه قاره هند)

نویسندگان

1 نویسنده مسئول: دانش‌آموخته دکتری جغرافیای سیاسی جنوب غرب آسیا، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران

2 دانشجوی دکتری جغرافیای سیاسی دانشگاه تهران، تهران، ایران

3 استاد جغرافیای سیاسی دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران

4 دانشجوی دکتری روابط بین‌الملل دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران

doi
چکیده

مناطق ژئوپولیتیکِ پیرامونی، نقش ویژه­ای در کسب و تأمین منافع و امنیت ملی کشورها ایفا می­کند. در همین پیوند، یکی از مهم­ترین این مناطق، جنوب آسیا (شبه قاره هند) است. این منطقه در مجاورت آبهای اقیانوس هند قرار گرفته و با سه منطقه ژئوپولیتیک شرق و جنوب شرقی آسیا، آسیای مرکزی و غرب آسیا تلاقی دارد. در رابطه با ایران نیز، این منطقه از مهم­ترین مناطق ژئوپولیتیک مجاور این کشور، به­شمار می‌رود. ایران با کشور­های این منطقه دارای اشتراکات عمیق فرهنگی و تاریخی از یکسو و  منافع اقتصادی و امنیتی از سوی دیگر است. درنتیجه، آنچه در جنوب آسیا رخ می­دهد بر منافع و امنیت ملی ایران مؤثر است. مقاله پیش­رو تلاش کرده است به بررسی چالش­های اساسیِ ژئوپولیتیک این منطقه با تمرکز بر سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران بپردازد. روش تحقیق پژوهش، توصیفی ـ تحلیلی، شیوه گردآوری یافته­ها، کتابخانه­ای و میدانی، و چگونگی تجزیه و تحلیل داده­ها، ترکیبی (کمی ـ کیفی) است. یافته­های میدانی و کتابخانه­ای بیانگر این است که 15 متغیر و چالش در جنوب آسیا بر سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران تأثیرگذار است.