پهنه‌بندی زراعی- بوم‌شناختی اراضی شهرستان بهشهر جهت کشت گندم و جو پاییزه (مطالعه موردی: بخش یانه‌سر)

نویسندگان

1 استاد گروه زراعت، دانشکده تولید گیاهی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان، گرگان، ایران.

2 دانشجوی دکتری رشته آگروتکنولوژی، دانشکده تولید گیاهی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان. گرگان. ایران

3 نویسنده مسئول، استاد گروه علوم باعبانی، دانشکده تولید گیاهی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان. گرگان. ایران

4 دانشیار، گروه علوم خاک، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری، ساری، ایران.

doi
10.22069/jopp.2024.22261.3126
چکیده

مقدمه و هدف: یکی از بهترین روش‌ها برای سنجش توان بوم‌شناختی هر منطقه، روش مساحی و ارزیابی تناسب کاربری اراضی است. بوسیله این روش مناطق مستعد برای کشت هر گیاه در یک مقیاس بزرگ در مقایسه با مطالعات آزمایشگاهی و مزرعه‌ای مشخص می گردد. این دست مطالعات در راستای کشاورزی پایدار بوده و از تخریب منابع محیطی جلوگیری می‌کند. این مطالعه با هدف ارزیابی زراعی- بوم شناختی اراضی زراعی شهرستان بهشهر (استان مازندران) جهت کشت دو گیاه گندم و جو با استفاده تحلیل‌های مکانی GIS و AHP در سال 1401-1400 انجام شد.مواد و روش‌ها: برای این منظور از متغیرهای اقلیمی (دماهای کمینه، بیشینه، متوسط و بارش سالانه)، توپوگرافی (شیب، جهت و ارتفاع) و خصوصیات خاک (بافت‌، K، P، Cu، Mn، N، Fe، TNV، ماده آلی، EC، pH و OC) استفاده شد. نقشه‌های موضوعی هریک از متغیرها در ArcGIS 10.8‌تهیه شد، سپس نقشه نهایی با اختصاص وزن‌های AHP روی‌هم‌گذاری شدند. نقشه نهایی در چهار طبقه بسیار مستعد، مستعد، نیمه مستعد و غیر مستعد طبقه‌بندی شد.یافته‌ها: مساحت دو طبقه بسیار مستعد و مستعد برای گیاه گندم به ترتیب 3/13، 6/23 و جو 1/20 و7/23 درصد از کل منطقه در برگرفت. همچنین دو پهنه با قابلیت کشت نیمه مستعد وغیر مستعد برای این دو گیاه به ترتیب 2/28 و 1/35 درصد برای گندم و6/28 و 6/27 برای جو از کل مساحت منطقه مورد مطالعه را شامل شد. بر اساس نتایج بدست آمده مشخص شد مناطق بسیار مستعد در قسمتهایی از شمال غربی و مناطق مستعد و نیمه مستعد در قسمتهای مرکزی و مناطق غیر مستعد در قسمتهای شرقی و جنوب شرقی منطقه واقع شده است.نتیجه‌گیری: در این مطالعه مشخص شد شرایط اقلیمی مخصوصا بارش که از غرب به شرق به صورت نزولی و دما از سمت غرب به شرق روند سعودی داشته و همچنین از نظر توپو گرافی مناطق شرقی و جنوب شرقی از ارتفاعات بالاتری برخوردار بوده و کاهش ماده آلی خاک در قسمتهای شرقی و جنوبی، از دلایل اصلی وضعیت ضعیف استعداد اراضی در منطقه می‌باشد. کلمات کلیدی: استعدادسنجی اراضی، سامانه اطلاعات جغرافیایی (GIS)، جو، گندم، AHP.مقدمه و هدف: یکی از بهترین روش‌ها برای سنجش توان بوم‌شناختی هر منطقه، روش مساحی و ارزیابی تناسب کاربری اراضی است. بوسیله این روش مناطق مستعد برای کشت هر گیاه در یک مقیاس بزرگ در مقایسه با مطالعات آزمایشگاهی و مزرعه‌ای مشخص می گردد. این دست مطالعات در راستای کشاورزی پایدار بوده و از تخریب منابع محیطی جلوگیری می‌کند. این مطالعه با هدف ارزیابی زراعی- بوم شناختی اراضی زراعی شهرستان بهشهر (استان مازندران) جهت کشت دو گیاه گندم و جو با استفاده تحلیل‌های مکانی GIS و AHP در سال 1401-1400 انجام شد..